حمایت از هنر و پیشبرد انگیزه‌های سیاسی- اقتصادی در دورۀ تیموری؛ مطالعه موردی دورۀ سلطان حسین بایقرا (911-873ق)

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران

2 استاد دانشگاه تهران

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران

doi
10.22067/jhistory.2022.40896.0
چکیده

دوران سلطان حسین بایقرا عصر شکوه هنر دورۀ تیموری است. به دنبال تضعیف قدرت سیاسی و نظامی سلطان حسین بایقرا، حمایت از هنر تقریباً از انحصار سلطان و خانواده سلطنتی خارج ‌شده و در اختیار سران حکومتی و علمای مذهبی قرار گرفت. آنان با دریافت امتیازات مالی گوناگون از سلطان، به‌ویژه سیورغال‌های وسیع و معافیت‌های مالیاتی، روزبه‌روز بر نفوذ سیاسی و اقتصادی خود می­افزودند. با روی آوردن سلطان  به تمرکزگرایی و اعمال اصلاحاتی در امتیازات مالکان زمین­ها، هنر به دستاویز مهمی برای حفظ موقعیت سیاسی و مالی سران حکومتی تبدیل شد. این مقاله، با روش توصیفی- تحلیلی، در پی پاسخ به این پرسش اساسی است که حاکمان و درباریان (حامیان هنر) این دوره چه اهدافی را در حمایت از هنر دنبال می­کردند؟ یافته­­های مقاله نشان می‌دهد ترس از عزل و مصادره، مهم­ترین انگیزۀ حامیان در حمایت از هنر به‌ویژه معماری محسوب می­شد. آنان با وقف املاک خود برای طرح­های هنری و حمایت از هنرمندان، علاوه بر کسب سود مالی فراوان، ثروت خود را از خطر مصادره مصون داشته و در جلب رضایت سلطان، گامی مهم برمی­داشتند.