خوانش تاریخی – تطبیقی پوشاک و آرایۀ نقوش انسانی سفال گلابهای نیشابور
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر دانشگاه نیشابور
2 استادیار دانشگاه نیشابور
3 مدرس دانشگاه فرهنگیان نیشابور
4 دانشیار دانشگاه نیشابور
doi
10.22067/jhistory.2021.70723.1050چکیده
نقوش انسانی یکی از انواع آرایههای بهکاررفته در سفال گلابهای نیشابور در سدههای نخست اسلامی است که بهروش پدیدارشناسانه، به الگوهای "زنانه" و "مردانه" نامگذاری شده است. پژوهش حاضر پدیدارشناسی صرف را برای الگوبندی جنسی نقوش بسنده نمیداند و با هدف بازخوانی جنسیّت فیگورها، در صدد پاسخگویی به این مسائل است:بازخوانی تطبیقی- تاریخی اسلوب پوشاک نقوش انسانی سفال نیشابور، چگونه به تشخیص جنسیّت فیگورها کمک میکند؟کارکرد غالب نقشمایههای ساسانی در سفال نیشابور تزئینی است یا نمادین؟جامعۀ آماری پژوهش حاضر، 14 نقش است که از میان 50 نمونه، با تأکید بر الگوهای "مردانه" و "زنانه"، یا تحلیلشده در پژوهشهای پیشین انتخاب شده است تا با منابع کتابخانهای– اسنادی، در مطالعهای تطبیقی- تاریخی، به ارزیابی دوبارۀ جنسیّت الگوها بپردازد. بر اساس یافتههای این پژوهش:اسلوب پوشاک نقوش انسانی سفال نیشابور با پوشاک درباریان وراء رود (ماوراءَالنّهر) و خراسان در دورههای نخست اسلامی همانند است.کارکرد غالب آرایههای ساسانی در سفال سامانی، تزئینی است.درنهایت، این مقاله برخی نقوش موسوم به "زنانه" را متعلق به جوانان پیراسته یا نوجوانان نابالغ درباری میداند.
