فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: استویا یک گیاه دارویی ارزشمند شناخته شده است. با این حال پس از معرفی این گیاه به عنوان یک شیرین کننده طبیعی فاقد کالری، در جهان به شهرت رسید. در سال‌های اخیر با افزایش شمار بیماران دیابتی و افزایش مشکلات چاقی، در کشور ایران و همچنین مساعد بودن شرایط پرورش این گیاه در کشور، تقاضا برای استفاده از این گیاه افزایش یافته است. گام مهم پس از کشت و کار یک گیاه دارویی، داشتن برنامه‌ریزی مناسب جهت فرآوری و بسته‌بندی آن است. هدف از این مطالعه بررسی اثر منطقه و نوع پوشش بسته‌بندی بر میزان ترکیبات بیوشیمیایی گیاه استویا است. مواد و روش‌ها: این پژوهش پیرامون تأثیر منطقه و نوع پوشش بسته‌بندی بر کنترل کیفیت برگ‌های خشک شده گیاه استویا، در قالب فاکتوریل بر پایه طرح کاملاٌ تصادفی با ۴ تکرار طراحی و اجرا شد. بدین منظور نمونه‌های برگ جمع‌آوری شده از دو منطقه گرگان و آق‌قلا به ترتیب منطقه جلگه‌ای و نیمه بیابانی سایه خشک شدند. برگ‌های خشک شده به مدت سه ماه در بسته‌بندی‌های مختلف شیشه، پلاستیک، کاغذی و فوم نگهداری شدند. در نهایت کیفیت ظاهری نمونه و تغییرات ترکیبات شیمیایی عصاره برگ مورد بررسی قرارگرفت و صفات اندازه‌گیری شده شامل فنل کل از روش فولین سیوکالتیو، فلاونوئید کل با استفاده از روش رنگ‌سنجی آلومینیوم کلراید، فعالیت آنتی‌اکسیدانی (استفاده از روش DPPH)، قند کل و قند احیاء نیز با استفاده از روش فهلینگ بودند. یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بیشترین مقدار فعالیت آنتی‌اکسیدانی و همچنین بیشترین میزان قند کل در برگ‌های جمع‌آوری شده از منطقه آق‌قلا مشاهده شد که نسبت به منطقه گرگان این اختلاف معنی‌دار بود. فنل کل، فلاونوئید و قند احیاء تحت تاثیر منطقه قرار نگرفتند. در بین بسته‌بندی‌های استفاده شده بیشترین فعالیت آنتی‌اکسیدانی در شیشه‌های مربایی مشاهده شد که نسبت به بقیه تیمارها اختلاف معنی‌داری را نشان داد. میزان قند احیا نیز در بسته‌بندی پاکت‌های کاغذی و پاکت‌های پلاستیکی دارای بیشترین مقدار خود بودند. البته در پوشش‌های بررسی شده در میزان محتوای فنل و فلاونوئید کل و همچنین قند کل تغییر معنی‌داری حاصل نشد. اثر متقابل منطقه و بسته‌بندی بر میزان فعالیت‌ آنتی‌اکسیدانی، قند کل و قند احیاء اثر معنی‌داری را نشان داد. به طوری که نمونه-های منطقه آق‌قلا نگهداری شده در شیشه فعالیت آنتی‌اکسیدانی حداکثری خود را حفظ کرد. نتیجه‌گیری: براساس نتایج بدست آمده، برگ‌های برداشت شده از منطقه آق‌قلا به لحاظ پتانسیل بیوشمیایی غنی‌تر از منطقه گرگان بود. همچنین برای برگ‌های خشک شده استویا ظروف شیشه جهت حفظ حداکثری توانمندی آنتی‌اکسیدانی برگ بهتر بوده و توصیه می شود که برای نگهداری طولانی مدت استویا برای مصارف خانگی در شیشه نگهداری شود.