مقایسه اثربخشی آموزش تنظیم شناختی هیجانی و تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای بر کارکردهای اجرایی، ادراک سربار بودن و احساس تنهایی در دانش‌آموزان دارای افسردگی اساسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی مشاوره، دانشکده علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 استادگروه مشاوره، دانشکده علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی، دانشکده علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

4 استاد گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم‌تربیتی و روان‌شناسی ، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

5 کارشناسی ارشد روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22070/cpap.2025.19843.1637
چکیده

مقدمه: افسردگی اساسی یکی از اختلالات روان‌شناختی شایع است که می‌تواند علاوه‌بر کاهش عملکرد تحصیلی، بر جنبه‌های مهم زندگی دانش‌آموزان نیز تأثیر منفی بگذارد. این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی «آموزش تنظیم شناختی - هیجانی» (CERT) و «تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای» (tDCS) بر کارکردهای اجرایی، ادراک سربار بودن و احساس تنهایی در دانش‌آموزان مبتلا به افسردگی اساسی در شهر اردبیل انجام شد.روش: این پژوهش یک مطالعه نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و گروه کنترل بود. در این مطالعه، ۴۵دانش‌آموز مبتلا به افسردگی اساسی که از مراکز مشاوره روان‌شناسی معرفی شده بودند، به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. سپس به‌طور تصادفی در دو گروه مداخله (آموزش تنظیم شناختی هیجانی و تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای) و یک گروه گواه تقسیم شدند. برای گردآوری داده‌ها از ابزارهای زیر استفاده شد: پرسش‌نامه کارکرد اجرایی کولیج (CEFI)؛ پرسشنامه نیازهای بین‌فردی (INQ) و فرم کوتاه مقیاس احساس تنهایی اجتماعی - عاطفی (SELSA-S) . داده‌ها پس از گردآوری با استفاده از تحلیل کوواریانس عاملی و آزمون تعقیبی توکی تجزیه‌وتحلیل شدند.نتایج: نتایج نشان داد که آموزش تنظیم شناختی هیجانی تأثیر معناداری بر هر سه متغیر مورد بررسی داشت: کارکردهای اجرایی‌(P<0.001, η²=0.888)، ادراک سربار بودن  (P<0.001, η²=0.776)  و احساس تنهایی‌(P<0.001, η²=0.858) . در مقایل تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای تنها برکارکردهای اجرایی تأثیر داشت و بر دو متغیز دیگر (ادراک سربار بودن و احساس تنهایی) تأثیر معناداری نشان نداد.بحث و نتیجه‌گیری: آموزش تنظیم شناختی هیجانی تأثیر مثبت و معنادارتری نسبت به تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای بر کارکردهای اجرایی داشت، در خالی که تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای بر ادراک سربار بودن و احساس تنهایی تأثیر معناداری نداشت.