فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: مطالعات پیشین نشان داده‌‌اند که قربانیان حوادث ناگوار نظیر جنگ و خشونت، سطوح نامطلوبی از واکنش‌پذیری هیجانی و ضعف در مقابله با شرایط را نشان‌ می‌دهند. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی درمان شناختی - رفتاری بر خودکارآمدی مقابله‌ای و واکنش‌پذیری هیجانی در قربانیان دارای نشانه‌های اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) ناشی از حوادث انفجاری شهر کابل بود. روش: این مطالعه به شیوه شبه‌ آزمایشی با طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل مردان ۲۰ تا ۴۰ سال ساکن شهر کابل بود که در پی تجربه مستقیم حوادث ناشی از جنگ، علائم بالینی PTSD را دارا بودند. تعداد ۲۴ نفر با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هرکدام ۱۲ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش، طی ۱۵ جلسه ۱۲۰ دقیقه‌ای، مداخله درمان شناختی- رفتاری دریافت کرد؛ در حالی که گروه کنترل؛ هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. از ابزارهای پژوهش میتوان به مقیاس نشانه‌های PTSD فوآ (1997)، مقیاس خودکارآمدی مقابله‌ای چسنی (2006) و مقیاس واکنش‌پذیری هیجانی ناک (2008) اشاره کرد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تک و چندمتغیره و آزمون‌های تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند. نتایج: درمان شناختی - رفتاری در گروه مداخله، نسبت به گروه گواه، کاهش معنی‌داری در نمره کل و مؤلفه‌های واکنش‌پذیری هیجانی (حساسیت، شدت و پایداری) و افزایش معنی‌دار در مؤلفه‌های خودکارآمدی مقابله‌ای (راهبرد مسئله‌مدار، توقف افکار منفی و دریافت حمایت اجتماعی) نشان داد (001/0p<). بحث و نتیجه‌‏گیری: یافته‌ها مؤید کارآمدی درمان شناختی - رفتاری در بهبود پیامدهای روان‌شناختی ناشی از تروماهای جنگی در جامعه آسیب‌دیده افغانستان است و بر ضرورت گسترش خدمات درمانی مبتنی بر شواهد در این بافت تأکید دارد.