طراحی و پیاده سازی مفهوم رابطه فعالیت ها جهت کاهش آسیب پذیری کاربری های شهری در برابر بحران زلزله
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، مهندسی معماری، دپارتمان مهندسی معماری، دانشکده فنی پسران سمنان، دانشگاه فنی و حرفه ای استان سمنان، سمنان، ایران
2 استادیار، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود، شاهرود، ایران
doi
چکیده
مقدمه: یکی از جنبههای مؤثر در جهت کاهش آسیبپذیری مناطق شهری در برابر خطر زلزله، برنامهریزی کاربری زمین شهری به عنوان هستة اصلی برنامهریزی شهری است. تغییر در نحوة استفاده از زمین در شهرها با هدف کاستن آسیبهای ناشی از زلزله، یکی از راهکارهایی است که نقش مؤثر آن در مقابله با آسیبهای زلزله به اثبات رسیده است. هدف: برنامهریزی کاربری اراضی شهری با تدوین ضوایط و مقررات منطقهبندی (ارتفاعی، تراکمی و کارکردی) تفکیک اراضی، تخصیص فضاهای کافی برای انواع فعالیت، در نظر گرفتن سازگاری کاربریها، تعیین حریم نواحی خطرناک، انتقال کاربریهای ناسازگار، تدوین ضوابط و مقررات در زمینه تناسب توسعه و نهایتاً پیشبینی شرایط بحران و نیازهای مطرح در آن، قادر به کاهش آسیبپذیری مناطق شهری میباشد. روششناسی: در این پژوهش براساس روش توصیفی- تحیلی، ابتدا به بررسی برنامهریزی کاربری اراضی شهری برای مقابله با آسیبهای ناشی از زلزله، طبق سه شاخص ارزیابی اختلاط کاربریها که شامل دسترسیپذیری، کثرت (تراکم) و نحوهی توزیع میباشند، پرداخته شده است. سپس با استفاده از نمودار رابطة فعالیتها، درجة لزوم نزدیکی هر کاربری با کاربری دیگر براساس معیارهای سازگاری، مطلوبیت، ظرفیت و وابستگی تعریف و دیاگرام رابطه فعالیتها پیشنهاد شده است. یافتهها: کارکرد ویژه این کاربریها (حین و بعد از بحران)، ایجاد فضا و مکانی مناسب برای اجتماع و پناه گرفتن شهروندان در حین وقوع حادثه و انجام تمهیداتی مناسب برای اسکان ضروری آسیبدیدگان و ... است. توجه به نوع قرارگیری این کاربریها در شهر و ارتباط آنها با سایر کاربریها، کارآیی شهر را در برابر بحران ناشی از زلزله، افزایش میدهد. نتیجهگیری: نتایج پژوهش نشان میدهد که هرگاه در تعیین کاربری اراضی شهری، همجواریها رعایت گردد و کاربریهای ناسازگار در کنار یکدیگر قرار داده نشوند، امکان تخلیه سریع افراد و امدادرسانی فراهم میگردد. همچنین اگر کاربریها در شهر بهگونهای توزیع شوند که سبب عدم تمرکز گردند، میتوان انتظار داشت آسیبپذیری شهر در برابر زلزله تا حد زیادی کاهش یابد.
