تأثیر شاخص عدم اطمینان اقتصادی بر شتاب رشد قیمت و تغییرات تعداد معاملات مسکن در ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، واحد الیگودرز، دانشگاه آزاد اسلامی، الیگودرز، ایران
2 استادیار، گروه ریاضی، واحد الیگودرز، دانشگاه آزاد اسلامی، الیگودرز، ایران
3 دانشیار، گروه اقتصاد، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران
doi
10.22034/ecoj.2025.67346.3428چکیده
این مقاله به بررسی تأثیر پیچیده و چندوجهی عدم اطمینان اقتصادی بر شتاب رشد قیمت و تغییرات تعداد معاملات تمرکز دارد تا نقاط عطف و ناپایداریهای بازار را تحلیل کند. ابتدا، شاخص عدم اطمینان اقتصادی از طریق میانگینگیری نوسانات استانداردشده هفت متغیر کلان اقتصادی ساخته میشود. با استفاده از این شاخص، مدل دادههای پانلی با اثرات تصادفی برای ۳۰ استان کشور طی دوره ۱۳۸۷ تا ۱۴۰۲ براورد میشود. سپس، برای تحلیل ساختاری یافتهها، یک مدل تعادل عمومی پویای تصادفی مبتنی بر رفتار بهینهیابی خانوارها و بانکها، با استفاده از روشهای بیزی کالیبره میگردد. براساس نتایج عدم اطمینان اقتصادی، تأثیری مثبت و معنادار بر شتاب رشد قیمت مسکن، اما تأثیر غیرمعنادار بر شتاب تغییرات تعداد معاملات مسکن دارد. تحلیل ساختاری مدل DSGE، تفسیری عمیق برای این یافتههای دوگانه ارائه داده و از یک «واگرایی تورمی-رکودی» پرده برمیدارد. شتاب قیمت به دلیل غلبه تقاضای سفتهبازانه (مسکن به عنوان دارایی امن) بر احتیاط اولیه خریداران مصرفی، مقاومت از خود نشان میدهد. در مقابل، شتاب معاملات یک چرخه رونق-رکود شدید را تجربه میکند؛ یک جهش هیجانی اولیه که به سرعت جای خود را به یک سقوط عمیق ناشی از بحران استطاعتپذیری و انقباض اعتبار میدهد و این امر، بیمعنا بودن اثر متوسط آن را توضیح میدهد. این واگرایی نشان میدهد که در اقتصاد ایران، قیمت مسکن از بنیادهای واقعی بازار جدا شده و باید سیاستهای دو وجهی با هدف مدیریت همزمان تقاضای سرمایهای و حمایت از تقاضای مصرفی طراحی شود.