نقش طُغاچارنویان در تحولات سیاسی ـ نظامی عهد ایلخانی
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه فردوسی مشهد
2 دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد
doi
10.22067/jhc.v51i2.87560چکیده
ایلخانان قلمرو خود را به کمک دو نهاد اداری (دیوان) و امارت اداره میکردند. در رأس نهاد امارت، فرماندهان ارشدی با عنوان نویان قرار داشتند که از آغاز تا اضمحلال سلسلۀ ایلخانی در وقایع سیاسی چون تحولات جانشینی نقش پررنگی ایفا کردند. پیرامون برخی از نویانهای دورۀ ایلخانان چون نوروز و چوپان بحثهای زیادی شده است؛ اما امیرانی کمتر شناختهشده چون طُغاچار نیز حضور داشتند که شناخت نقش و عملکرد آنها میتواند ابعاد و اهمیت نهاد امارت و نقش آن را در تحولات حکومت ایلخانان روشنتر سازد. پژوهش حاضر به روش توصیفیـ تحلیلی، به دنبال بررسی و مطالعۀ زمینههای قدرتگیری و عوامل مؤثر بر رفتار سیاسی طُغاچارنویان است. یافتهها نشان میدهد که جایگاه اشرافیت نظامی مهمترین عامل رشد نویانها در ساختار سیاسی حکومت ایلخانان بود. طُغاچار بهعنوان امیری تاجبخش دستکم در قدرت گرفتن یا از تخت فروافتادن پنج ایلخان (احمد تگودار، ارغون، گیخاتو، بایدو و غازان) نقشی مشهود داشت. الگوی رفتار سیاسی امیرانی مشابه طُغاچار موجب ایجاد رقابتهای سنگین و پرهزینه میان نویانها و یورتهای مختلف شد و نبردهای چهارسالۀ (690ـ 694ق) داخلی بر سر جانشینی از مصادیق بارز این رقابتها بود.
