بررسی الگوهای همدیدی بر اساس دورههای بحرانی آلودگی هوا در وارونگی دمایی شدید شهر تبریز
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
doi
10.22059/jphgr.2016.60831چکیده
آلودگی هوا از جنبههای مختلف دارای اهمیت است. این مطالعه، با توجه به شرایط حاد آلودگی هوای تبریز و با استفاده از تحلیل سینوپتیکی انجام پذیرفته است. هدف اصلی در این تحقیق بررسی ارتباط الگوهای سینوپتیکی سطح دریا و تراز 500 هکتوپاسکال با وارونگی دمایی و دورههای طولانیمدت آلودگی شهر تبریز در طی دورة آماری 1387 ـ 1392 است. در این زمینه، برای بررسی کیفیت آلودگی هوا، از شاخص استاندارد آلودگی هوا (PSI) و برای بررسی شدت و عمق وارونگی دمایی از نقشههای Skew-T استفاده شد. سپس، نقشههای سینوپتیکی این دورهها تحلیل شد. یافتههای تحقیق نشان میدهد هنگامی که سیستم پُرفشاری به صورت مداوم در مقطع چندروزه در منطقه متمرکز میشود شدت وارونگی دما به اوج خود میرسد. همچنین، به طور کلی، عامل اصلی تقویتکنندة وارونگیهای دمای بسیار شدید و به تبع آن آلودگیهای بلندمدت ناشی از تداوم سامانة قدرتمند سیبری همزمان با پُرفشار توسعهیافته در زاگرس همراه و نیز با تقویت پشتة ارتفاعی تراز میانی جو است که شرایط لازم را برای افزایش پتانسیل آلودگی هوای تبریز فراهم میکند. علاوه بر این، وجود زبانههایی از پُرفشار اسکاندیناوی و همچنین ریزش هوای سرد مدیترانه، هرچند خیلی کم، از عوامل دیگر وارونگی دمایی و تشدید آلودگی در برخی از دورههای آلودگی است.