بررسی ارتباط میان میزان انتشار بروندادهای علمی دانشگاه‌های جهان در زمینة اهداف توسعه پایدار و رتبه آن‌ها در نظام‌های رتبه-بندی تایمز و شانگهای

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش-شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 کارشناس ارشد علم‌سنجی، دانشکده روان-شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

3 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش-شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

4 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش-شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.

doi
10.22070/rsci.2025.20077.1784
چکیده

هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی همبستگی میان میزان پاسخ‌گویی دانشگاه­های جهان و سهم آن‌ها در کاهش چالش­های پیش­روی بشر انجام‌شده است. این بررسی بر اساس فراوانی بروندادهای علمی منتشرشده دانشگاه­ها در حوزة اهداف توسعه پایدار و رتبة کسب­شده آن­ها در نظام­های معتبر رتبه­بندی جهانی صورت ‌گرفته است.روش‌شناسی: مطالعة حاضر پژوهشی کمی با رویکرد علم­سنجی است. جامعة پژوهش شامل کلیه دانشگاه­هایی است که در زمینة 16 هدف از اهداف توسعه پایدار به انتشار بروندادهای علمی پرداخته‌اند. تعداد این دانشگاه­ها 3907 مورد بوده که پس از انجام مراحل غربالگری، 1798 دانشگاه به‌عنوان نمونة نهایی موردمطالعه قرار گرفتند. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده­های پژوهش و سنجش میزان همبستگی، از نرم­افزار اس.پی.اس.اس نسخه 26 و آزمون تاوی-بی کندال استفاده شد.یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد دانشگاه هاروارد در شش هدف از اهداف توسعه پایدار، بیشترین میزان بهره­وری در انتشار بروندادهای علمی را به خود اختصاص داده است. همچنین دانشگاه­های آکادمی علوم چین، چینهوا، فلوریدا، تورنتو و سوربن در سایر اهداف، رتبه­های نخست را کسب کرده­اند. افزون بر این، بررسی نتایج رتبه­بندی دانشگاه­ها در نظام­های رتبه­بندی نشان داد که اشتراکاتی میان دانشگاه­های برتر در نظام­های تایمز و شانگهای وجود دارد.نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش، کشورهای توسعه­یافته که سهم بیشتری از تولید ناخالص ملی خود را به فعالیت‌های پژوهشی اختصاص می‌دهند، با انتشار بروندادهای علمی مرتبط با اهداف توسعه پایدار، در مسیر دستیابی به جهانی پایدارتر گام بر می‌دارند. همچنین، نتایج پژوهش نشان‌‌‌‌‌ می‌دهد علی­رغم تفاوت­های روش­شناسی میان نظام­های رتبه­بندی دانشگاهی، همبستگی متوسطی میان جایگاه دانشگاه­ها در این نظام‌ها­ و رتبة­ آن‌ها در انتشار بروندادهای علمی مرتبط با اهداف توسعه پایدار وجود دارد. بااین‌حال، برخی دانشگاه‌ها مانند دانشگاه فلوریدا، علیرغم عملکرد مطلوب در برخی اهداف توسعه پایدار، در نظام­های رتبه­بندی جهانی جایگاه پایین­تری دارند که این امر بیانگر تمرکز نظام­های رتبه­بندی بر حجم کلی بروندادهای علمی به‌جای تأثیر اجتماعی و مسئله‌محور بودن پژوهش‌ها است.