بررسی ارتباط میان میزان انتشار بروندادهای علمی دانشگاههای جهان در زمینة اهداف توسعه پایدار و رتبه آنها در نظامهای رتبه-بندی تایمز و شانگهای
نویسندگان
1 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش-شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
2 کارشناس ارشد علمسنجی، دانشکده روان-شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
3 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش-شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
4 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش-شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.
doi
10.22070/rsci.2025.20077.1784چکیده
هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی همبستگی میان میزان پاسخگویی دانشگاههای جهان و سهم آنها در کاهش چالشهای پیشروی بشر انجامشده است. این بررسی بر اساس فراوانی بروندادهای علمی منتشرشده دانشگاهها در حوزة اهداف توسعه پایدار و رتبة کسبشده آنها در نظامهای معتبر رتبهبندی جهانی صورت گرفته است.روششناسی: مطالعة حاضر پژوهشی کمی با رویکرد علمسنجی است. جامعة پژوهش شامل کلیه دانشگاههایی است که در زمینة 16 هدف از اهداف توسعه پایدار به انتشار بروندادهای علمی پرداختهاند. تعداد این دانشگاهها 3907 مورد بوده که پس از انجام مراحل غربالگری، 1798 دانشگاه بهعنوان نمونة نهایی موردمطالعه قرار گرفتند. بهمنظور تجزیهوتحلیل دادههای پژوهش و سنجش میزان همبستگی، از نرمافزار اس.پی.اس.اس نسخه 26 و آزمون تاوی-بی کندال استفاده شد.یافتهها: نتایج پژوهش نشان داد دانشگاه هاروارد در شش هدف از اهداف توسعه پایدار، بیشترین میزان بهرهوری در انتشار بروندادهای علمی را به خود اختصاص داده است. همچنین دانشگاههای آکادمی علوم چین، چینهوا، فلوریدا، تورنتو و سوربن در سایر اهداف، رتبههای نخست را کسب کردهاند. افزون بر این، بررسی نتایج رتبهبندی دانشگاهها در نظامهای رتبهبندی نشان داد که اشتراکاتی میان دانشگاههای برتر در نظامهای تایمز و شانگهای وجود دارد.نتیجهگیری: بر اساس یافتههای پژوهش، کشورهای توسعهیافته که سهم بیشتری از تولید ناخالص ملی خود را به فعالیتهای پژوهشی اختصاص میدهند، با انتشار بروندادهای علمی مرتبط با اهداف توسعه پایدار، در مسیر دستیابی به جهانی پایدارتر گام بر میدارند. همچنین، نتایج پژوهش نشان میدهد علیرغم تفاوتهای روششناسی میان نظامهای رتبهبندی دانشگاهی، همبستگی متوسطی میان جایگاه دانشگاهها در این نظامها و رتبة آنها در انتشار بروندادهای علمی مرتبط با اهداف توسعه پایدار وجود دارد. بااینحال، برخی دانشگاهها مانند دانشگاه فلوریدا، علیرغم عملکرد مطلوب در برخی اهداف توسعه پایدار، در نظامهای رتبهبندی جهانی جایگاه پایینتری دارند که این امر بیانگر تمرکز نظامهای رتبهبندی بر حجم کلی بروندادهای علمی بهجای تأثیر اجتماعی و مسئلهمحور بودن پژوهشها است.