فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی شبکۀ هم‌تالیفی کشورها در مقالات سلب ‌اعتبارشده علوم رایانه بر اساس شاخص‌های مرکزیت شبکه و نظریۀ حفرۀ ساختاری است.روش‌شناسی: این پژوهش کاربردی با رویکرد علم‌سنجی انجام شد. جامعۀ آماری پژوهش شامل 8489 مقاله سلب ‌اعتبارشده علوم رایانه در اسکوپوس بود. داده‌ها پس از پاک‌سازی در نرم‌افزارهای VOSviewer و Pajek برای ترسیم شبکۀ هم‌تالیفی و شناسایی حفره‌های ساختاری، در SPSS برای تحلیل‌های توصیفی و استنباطی و در Excel برای ترسیم نمودارها استفاده شد.یافته‌ها: درصد زیادی (7.33 درصد) از مقالات سلب ‌اعتبار‌شده در سال 2010 منتشر شده‌اند. از 8489 مقاله موردبررسی، 2.50 درصد هیچ استنادی نداشتند. حدود 4.17 درصد مقالات فقط یک نویسنده داشتند و مقالات دو و سه نویسنده‌ای رایج‌ترین الگوی هم‌تالیفی بود. ضریب همکاری 52.0 بین نویسندگان حاکی از گرایش به هم‌تالیفی در سطح متوسط بود. کشورهای چین، هند و آمریکا به ترتیب بیشترین مقالات سلب ‌اعتبارشده را داشتند. بر اساس شاخص‌های مرکزیت درجه و نزدیکی به ترتیب کشورهای هند، چین و آمریکا و شاخص بینابینی کشورهای چین، هند و آمریکا نقش مرکزی و هسته در شبکه داشتند. بر اساس مقادیر محدودیت کل، کشورهای چین، هند و مالزی به ترتیب بیشترین نقش واسطه‌ای را در پوشش حفره‌های ساختاری داشتند. نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن در رابطۀ بین مرکزیت درجه و نزدیکی (r=0.949)، مرکزیت درجه و بینابینی (r=0.889)، مرکزیت بینابینی و نزدیکی (r=0.889) 87 کشور با سطح معنی‌داری 01.0 مثبت و معنی‌دار بود. همچنین، رابطۀ بین درجه و محدودیت کل (r=-0.875)، بینابینی و محدودیت کل (r=-0.766)، نزدیکی و محدودیت کل (r=-0.782) با سطح معناداری 01.0 معکوس و معنی‌دار بود.نتیجه‌گیری: مقالات سلب ‌اعتبار‌شده در کشورهای با سطوح توسعه متفاوت وجود داشت؛ اما نقش مرکزی و واسطه‌ای قطب‌های علمی جدید مانند چین و هند در شبکۀ هم‌تالیفی به‌ دلیل تعداد زیاد مقالات سلب ‌اعتبار‌شده بیشتر بود. جامعۀ علمی و سیاست‌گذاران با شناسایی کشورهای تأثیرگذار در تولید مقالات سلب ‌اعتبارشده، می‌توانند به ارتقای سلامت نظام علمی کمک کنند.