فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پژوهش حاضر با رویکردی علم‌سنجی به واکاوی تحولات علمی حوزۀ حسابداری اسلامی می‌پردازد و با تحلیل روند انتشار مدارک، شبکه‌های همکاری علمی و ساختارهای مفهومی مبتنی بر هم‌رخدادی موضوعات را ترسیم می‌کند. همچنین بازیگران کلیدی این حوزه شامل مجلات، نویسندگان، دانشگاه‌ها و کشورهای فعال در مدارک حوزۀ حسابداری اسلامی، پایگاه‌های ملی و بین‌المللی شناسایی شده‌اند.روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی است و با بهره‌گیری از روش‌های تحلیل شبکه همکاری علمی و تحلیل هم‌رخدادی موضوعات انجام‌شده است. داده‌های پژوهش شامل 71 مدرک نمایه‌شده در پایگاه اسکوپوس طی سال‌های 2000 تا 2024 و 151 مدرک منتشرشده در پایگاه‌های ملی در بازۀ زمانی1370 تا 1403 است که با استفاده از نرم‌افزارهای اکسل و ووس ویور تحلیل شدند. برای بازیابی مدارک از کلیدواژه‌هایی نظیر «حسابداری اسلامی»، «زکات»، «وقف»، «صکوک» و غیره استفاده شد.یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که در پایگاه اسکوپوس، روند انتشار پژوهش‌های مرتبط با حسابداری اسلامی افزایشی بوده و در پایگاه‌های ایرانی این روند از سال 1391 رشد داشته، اما از سال 1394 با کاهش‌ مواجه شده است. در میان یافته‌ها، شبکه‌های همکاری علمی، ترتیب ظهور زمانی مفاهیم و بازیگران اصلی شناسایی شدند. تحلیل هم‌رخدادی موضوعات نشان داد که اسکوپوس دارای چهار خوشه و ایران دارای پنج خوشه است که تفاوت‌هایی مفهومی و ساختاری میان این دو فضا را آشکار می‌سازد. روند تحولات موضوعی نیز در پایگاه‌های ایرانی و اسکوپوس در سه دورۀ زمانی طبقه‌بندی شد.نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از آن است که با وجود افزایش توجه علمی به حوزۀ حسابداری اسلامی در ایران و اسکوپوس، تفاوت‌های معناداری در جهت‌گیری مفهومی، میزان توسعۀ ساختاری و الگوهای همکاری علمی میان این دو فضا وجود دارد. پژوهش‌های نمایه‌شده در اسکوپوس بیشتر با فرایند نهادینه‌سازی، استانداردهای بین‌المللی و کاربردهای عملی هم‌راستا هستند، درحالی‌که پژوهش‌های ایرانی عمدتاً بر ارزش‌های بنیادین اسلامی، مباحث فقهی و نوآوری‌های نظری تمرکز دارند. بر این اساس، برای ارتقای جایگاه علمی ایران در این حوزه، حمایت از پژوهش‌های میان‌رشته‌ای، گسترش همکاری‌های علمی و کاهش شکاف میان دانشگاه و عرصۀ عمل ضروری به نظر می‌رسد.