برآورد و بررسی تداخل حریمی چاه های بهره برداری جهت شناسایی مناطق آسیب پذیر آبخوان (مطالعه موردی: آبخوان سنجابی کرمانشاه)

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی معدن، کارشناس شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه، معاونت حفاظت و بهره‌برداری، کرمانشاه، ایران.

2 دانش آموخته دکتری آبیاری و زهکشی، کارشناس شرکت آب منطقه ای کرمانشاه، دفتر مطالعات پایه منابع آب، کرمانشاه، ایران.

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد الکترونیک، کارشناس اداره کل فنی و حرفه‌ای استان کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.

4 دانش آموخته کارشناسی عمران آب زیرزمینی، کارشناس شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه، دفتر مطالعات پایه منابع آب، کرمانشاه، ایران.

doi
10.22126/atwe.2022.7582.1016
چکیده

در شرایط اقلیمی کشور، با توجه به حجم عظیم برداشت از منابع آب زیرزمینی توسط چاه‌ها و نیز با در نظر گرفتن تعداد چاه‌هایی خصوصاً در سنوات اخیر حفر گردیده، محاسبه حریم به منظور اعمال مدیریت صحیح بر حفظ و بهره‌برداری بهینه از منابع آب زیرزمینی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این راستا یکی از مسائل که دست اندرکاران حفاظت از آب‌های زیرزمینی را به خود مشغول کرده، تراکم و نزدیکی چاه‌های بهره برداری از یک سو و اضافه برداشت توسط بهره‌برداران از سوی دیگر می‌باشد. از این رو؛ در این تحقیق، در ابتدا تابع چاه حل ریاضی گردیده و شعاع تأثیر هر یک از چاه‌ها در دو حالت اعمال دبی اصلاحی (بر اساس سطح زیر کشت) و دبی پروندهای (دبی پروانه بهره‌برداری) بدست آمد. سپس نقشه شعاع تأثیر کل چاه‌های محدوده ترسیم و سپس نواحی دارای تداخل حریمی مشخص و ترسیم گردید. بر اساس نتایج بدست آمده متوسط دبی آبکشی کل چاه‌های بهره‌برداری در حالت دبی اصلاحی و پرونده‌ای به ترتیب 37/18 و 14/11 l/s محاسبه گردید که نتیجه این تفاوت دبی آبکشی در اختلاف کل مساحت تداخل حریمی به میران 30 درصد (6/116 کیلومتر مربع) بدست آمد. همچنین نتایج نشان داد در خوشبینانه‌ترین حالت، قریب 20% از کل مساحت آبخوان دارای تداخل حریمی می‌باشد. این مسئله باعث میشود هنگام بهره برداری همزمان از چاههای همجوار، مخروطهای شدید افت ایجاد شده و آبخوان تحت استرسهای غیرمعمول قرارگیرد که در طولانی مدت موجب ایجاد افت دائمی و ماندگار در آبخوان و در بلند مدت منتج به فرونشت زمین گردد.