فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: پرخاشگری پدیدة‌ نابهنجاری است که در دورة نوجوانی از شیوع قابل‌توجهی برخوردار است  و عوامل زیادی در بروز این پدیده نقش دارند. هدف این پژوهش، بررسی نقش میانجی‌گر راهبردهای تنظیم‌شناختی هیجان در رابطه بین طرح‌واره‌های ناکارامد اولیه و ویژگی‌های شخصیتی با پرخاشگری بود. روش: طرح پژوهش از نوع همبستگی و معادلات ساختاری بود. جامعة آماری پژوهش را کلیۀ دانش‌‌آموزان متوسطه دوم شهر یاسوج در سال تحصیلی 1398-1399 تشکیل ‌‌دادند که تعداد 340 نفر از آنها با روش نمونه‌‌گیری تصادفی خوشه‌‌ای چندمرحله‌‌ای انتخاب شدند. برای جمع‌‌آوری داده‌‌ها ازچهار پرسش‌نامة طرح‌واره‌‌های ناسازگار اولیه یانگ(SQ-SF)، پنج عامل شخصیت(NEO)، راهبردهای تنظیم هیجان(CERQ) و پرخاشگری(AQ) استفاده شد. تجزیه ‎و‎ تحلیل داده‌ها با استفاده از روش‌های همبستگی پیرسون و مدل‌یابی ارزیابی معادلات ساختاری به کمک نرم‎افزارهای SPSS و AMOS صورت گرفت.نتایج: نتایج نشان داد، از بین ابعاد ویژگی‌های شخصیتی، مسئولیت‌پذیری، توافق‌پذیری، برون‌گرایی و انعطاف‌پذیری اثر منفی و معناداری بر راهبردهای ناسازگارانه تنظیم‌شناختی هیجان و برون‌گرایی و انعطاف‌پذیری اثر مثبت و معنادار بر راهبردهای سازگارانه تنظیم‌شناختی هیجان دارند. همچنین طرح‌واره‌های محرومیت هیجانی، رهاشدگی، بی‌اعتمادی و بازداری هیجانی تأثیر مثبت و معنادار بر راهبردهای ناسازگارانه تنظیم‌شناختی هیجان و طرح‌واره‌های رهاشدگی، نقص و شرم و استحقاق نیز تأثیر منفی بر راهبردهای سازگارانه تنظیم‌شناختی هیجان داشتند. علاوه بر آن، ویژگی  شخصیتی توافق‌پذیری اثر منفی و مستقیم و طرح‌واره‌های رهاشدگی، انزوای اجتماعی، شکست، بازداری هیجانی و استحقاق تأثیر مثبت و مستقیم بر پرخاشگری داشتند. در نهایت از بین ابعاد ویژگی‌های شخصیتی، مسئولیت‌پذیری، توافق‌پذیری، برون‌گرایی و انعطاف‌پذیری و از بین ابعاد طرح‌واره‌های ناکارامد اولیه، محرومیت هیجانی، رهاشدگی، بی‌اعتمادی، شرم و نقص، بازداری هیجانی و استحقاق توانستند از طریق راهبردهای تنظیم‌شناختی هیجان بر پرخاشگری تأثیر غیرمستقیم بگذارند.بحث و نتیجه‌گیری: درمجموع می‌توان نتیجه گرفت، تعامل چندگانه متغیرهای ویژگی‌های شخصیتی، طرح‌واره‌هایی ناکارامد اولیه و راهبردهای شناختی تنظیم هیجان در پیش‌بینی پرخاشگری نوجوانان نقش دارند و یافته‌های حاصل از تحقیق می‌تواند در کاهش مشکلات ناشی از پرخاشگری و بدتنظیمی هیجانی برای مشاوران و روان شناسان مدارس یاری کننده باشد.