تحلیل کتاب‌سنجی مدارک پر استناد کووید-19 در پایگاه اطلاعات وب‌آوساینس

نویسندگان

1 استاد علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 دانشیار علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 کارشناس ارشد علم‌سنجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22070/rsci.2025.20253.1796
چکیده

 هدف: این پژوهش باهدف تحلیل کتاب‌سنجی مدارک پر استناد کووید-۱۹ نمایه‌شده در پایگاه اطلاعاتی وب‌آو‌ساینس انجام‌شده است.روش‌شناسی: پژوهش حاضر ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر رویکرد، مطالعه‌ای اسنادی است که با بهره‌گیری از روش کتاب‌سنجی انجام‌شده است. جامعة آماری پژوهش شامل 11512 مدرک پر استناد در حوزة کووید-19 است که طی سال‌های 2013 تا 2022 در پایگاه اطلاعات وب‌آوساینس نمایه شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای اکسل، ISI.EXE، VOSViewer و HistCite انجام‌شده است.یافته‌ها: روند انتشار مدارک پر استناد کووید-19 ابتدا روند افزایشی داشته و در سال‌های 2020 و 2021 به اوج خود رسیده است؛ اما پس‌ازآن کاهش یافته است. دانشگاه علم و فناوری هوآژونگ و مجله The New England Journal of Medicine به ترتیب با دریافت 129224 و 115840 استناد جهانی، به‌عنوان تأثیرگذارترین سازمان و مجله شناخته شدند.40 درصد از مجلات با ضریب تأثیر 6 تا 100، 5.66 درصد از مدارک پر استناد کووید-19 را منتشر کرده‌اند. بیش از 55 درصد از مجلات واقع‌ در چارک اول، 80.75 درصد از مدارک این حوزه را منتشر کرده‌اند. درمجموع، 95 درصد از مدارک موردبررسی در مجلات واقع در چارک‌های اول و دوم منتشرشده‌اند. میانگین تعداد صفحات مدارک پر استناد 11.12 صفحه و میانگین طول عنوان آن‌ها 14 کلمه است؛ به‌طوری‌که 73 درصد از عناوین مدارک در بازة 12±5 کلمه قرار دارند. 23.59 درصد از مدارک دارای حامی مالی بوده‌اند که از میان آن‌ها، 72 درصد توسط سه کشور آمریکا (2369 مدرک)، چین (1305 مدرک) و انگلستان (1236 مدرک) پشتیبانی شده‌اند.نتیجه‌گیری: در حوزه پژوهش‌های کووید-۱۹، آثار پر استناد عمدتاً به‌صورت مقالات اصیل و مروری در مجلات با ضریب تأثیر بالا منتشر شده‌اند. کاهش میزان خوداستنادی و افزایش استنادهای محلی، بیانگر اعتبار علمی و دقت این پژوهش‌هاست و نشان می‌دهد که در شرایط بحران‌های جهانی، انتشار پژوهش‌های باکیفیت در مجلات معتبر می‌تواند تعاملات علمی را تقویت کرده و روند تولید و گسترش دانش را تسریع کند.