تحلیل کتاب‌شناختی و ارائه مسیر پژوهش‌های آتی حوزة مدل‌های کسب‌وکار پایدار و نوآور

نویسندگان

1 استاد دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران .

2 دانشیار دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، ایران.

doi
10.22070/rsci.2024.19650.1759
چکیده

هدف: امروزه مدل­ کسب‌وکار پایدار و نوآور یکی از مفاهیم موردمطالعة گسترده در ادبیات مدیریت، پایداری و نوآوری است. با توجه به علاقه‌مندی روزافزون پژوهشگران به این حوزه، هدف پژوهش حاضر تحلیل کتاب­سنجی و ترسیم مسیرهای پژوهش­های آینده است.روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی و توصیفی است که با بهره‌گیری از روش­های علم­سنجی انجام‌شده است. جامعة آماری پژوهش، شامل کلیة مقالات منتشرشده به زبان انگلیسی در پایگاه­های اسکوپوس و وب‌آوساینس در بازة زمانی 1994 تا آوریل 2024، در حوزه مذکور است. بر اساس روش پریزما، نمونه­ای متشکل از 4375 مقاله برای تحلیل انتخاب شد. تهیه این نمونه‌ها با استفاده از نرم­افزار R و تحلیل­های کتاب­سنجی از طریق همین نرم­افزار ووس ویور (Vosviewer)، صورت گرفته است.یافته‌ها: تحلیل روند موضوعات، نوآوری سبز، تحول دیجیتال، دیجتالی­سازی، توسعة پایدار و اقتصاد مدور را به‌عنوان جدیدترین محورهای پژوهشی شناسایی کرده است. جریان­های پژوهشی و خوشه­های اصلی نیز در قالب شش خوشة پیامدهای اجرا، پیشران­های بیرونی، فعالیت­های اصلی، فناوری­های دیجیتال و ارائه ارزش اجتماعی دسته­بندی شده‌اند.نتیجه‌گیری: نتایج نشان می­دهد که افزون بر روند صعودی تولید مقاله­های علمی در این حوزة، پژوهش در حوزه­های پایداری، اقتصاد مدور، توسعة پایدار، نوآوری، مدل کسب‌وکار، نوآوری پایدار، شرکت­های کوچک و متوسط، نوآوری سبز، تحول دیجیتال، دیجیتالی سازی، اقتصاد اشتراکی، انتقال انرژی، جهت­گیری کارآفرینانه، عملکرد پایدار، عملکرد مالی، مدیریت زنجیره تأمین، مزیت رقابتی پایدار، نوآوری در خدمت، نوآوری فناورانه، کسب‌وکار خانوادگی، نوآوری صرفه‌جو، تفکر طراحی مبتنی بر پایدار و نوآوری و سیاست­گذاری زیست‌محیطی در زمرة جریانات پژوهشی معاصر با عمر کمتر از پنج سال به شمار می‌آیند. همچنین، ارائه مدلی برای راهنمایی پژوهش­های آتی، بر اساس نتایج تحلیل کلیدواژگان پژوهش­های پیشین با دسته­بندی در سه سطح موضوعات پیشران­، مدل و پیامدهای اجرای مدل­های کسب‌وکار پایدار و نوآور از دیگر یافته­های پژوهش است.