تحلیل کتابشناختی و ارائه مسیر پژوهشهای آتی حوزة مدلهای کسبوکار پایدار و نوآور
نویسندگان
1 استاد دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران .
2 دانشیار دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، ایران.
doi
10.22070/rsci.2024.19650.1759چکیده
هدف: امروزه مدل کسبوکار پایدار و نوآور یکی از مفاهیم موردمطالعة گسترده در ادبیات مدیریت، پایداری و نوآوری است. با توجه به علاقهمندی روزافزون پژوهشگران به این حوزه، هدف پژوهش حاضر تحلیل کتابسنجی و ترسیم مسیرهای پژوهشهای آینده است.روششناسی: این پژوهش از نوع کاربردی و توصیفی است که با بهرهگیری از روشهای علمسنجی انجامشده است. جامعة آماری پژوهش، شامل کلیة مقالات منتشرشده به زبان انگلیسی در پایگاههای اسکوپوس و وبآوساینس در بازة زمانی 1994 تا آوریل 2024، در حوزه مذکور است. بر اساس روش پریزما، نمونهای متشکل از 4375 مقاله برای تحلیل انتخاب شد. تهیه این نمونهها با استفاده از نرمافزار R و تحلیلهای کتابسنجی از طریق همین نرمافزار ووس ویور (Vosviewer)، صورت گرفته است.یافتهها: تحلیل روند موضوعات، نوآوری سبز، تحول دیجیتال، دیجتالیسازی، توسعة پایدار و اقتصاد مدور را بهعنوان جدیدترین محورهای پژوهشی شناسایی کرده است. جریانهای پژوهشی و خوشههای اصلی نیز در قالب شش خوشة پیامدهای اجرا، پیشرانهای بیرونی، فعالیتهای اصلی، فناوریهای دیجیتال و ارائه ارزش اجتماعی دستهبندی شدهاند.نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد که افزون بر روند صعودی تولید مقالههای علمی در این حوزة، پژوهش در حوزههای پایداری، اقتصاد مدور، توسعة پایدار، نوآوری، مدل کسبوکار، نوآوری پایدار، شرکتهای کوچک و متوسط، نوآوری سبز، تحول دیجیتال، دیجیتالی سازی، اقتصاد اشتراکی، انتقال انرژی، جهتگیری کارآفرینانه، عملکرد پایدار، عملکرد مالی، مدیریت زنجیره تأمین، مزیت رقابتی پایدار، نوآوری در خدمت، نوآوری فناورانه، کسبوکار خانوادگی، نوآوری صرفهجو، تفکر طراحی مبتنی بر پایدار و نوآوری و سیاستگذاری زیستمحیطی در زمرة جریانات پژوهشی معاصر با عمر کمتر از پنج سال به شمار میآیند. همچنین، ارائه مدلی برای راهنمایی پژوهشهای آتی، بر اساس نتایج تحلیل کلیدواژگان پژوهشهای پیشین با دستهبندی در سه سطح موضوعات پیشران، مدل و پیامدهای اجرای مدلهای کسبوکار پایدار و نوآور از دیگر یافتههای پژوهش است.