مقایسه سیستم‌های مغزی‌رفتاری، سبک‌های تصمیم‌گیری و تنظیم‌شناختی هیجان در بزرگسالان با و بدون نشانگان نقص توجه‌ بیش فعالی

نویسندگان

1 استاد تمام گروه روان‌شناسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

2 کارشناس‌ارشد روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

3 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

doi
10.22070/cpap.2024.18306.1429
چکیده

مقدمه: اختلال نقص توجه - بیش­‌فعالی در بزرگسالان دارای تبعات منفی بسیاری برای فرد و جامعه است. از این رو شناسایی عوامل مرتبط با این اختلال حایز اهمیت است. هدف پژوهش حاضر، مقایسة سیستم­‌های مغزی رفتاری، تصمیم‌گیری و تنظیم‌شناختی‌هیجان در بزرگسالان با و بدون نشانگان نقص توجه - بیش­‌فعالی بود.روش: طرح پژوهش، علی مقایسه‌ای بود. جامعة پژوهش حاضر دانشجویان دانشگاه گیلان بود که نمونه‌­ای با حجم 320 نفر (120 نفر دارای نشانگان و 200 نفر بدون نشانگان)، به روش نمونه‌گیری در دسترس از بین آن‌ها انتخاب شد. ابزارهای پژوهشی مورد استفاده شامل، فرم کوتاه مقیاس خودسنجی بیش‌­فعالی و نقص توجه بزرگسالان سازمان بهداشت جهانی (ASRS)، پرسش‌نامة سیستم‌های مغزی/رفتاری (BAS-BIS)، پرسش‌نامة سبک‌­های عمومی تصمیم‌گیری (GDMS) و فرم کوتاه پرسش‌نامة تنظیم‌شناختی هیجانی (CERQ) بود. داده‌های پژوهش از طریق تحلیل واریانس یک و چند متغیرخ و به وسیله نرم‌افزار SPSS.16 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.نتایج: یافته‌ها نشان داد، بین بزرگسالان با و بدون نشانگان نقص توجه - بیش‌­فعالی از نظر سیستم فعال­سازی و سیستم بازداری رفتاری تفاوت معنی‌­دار وجود ندارد. اما، بین دو گروه از نظر مؤلفه‌­های عقلانی، شهودی، وابستگی، آنی و اجتنابی تصمیم‌گیری شناختی تفاوت معنی­‌دار وجود داشت. همچنین، راهبردهای سازش‌نایافته تنظیم هیجانی در بزرگسالان با نشانگان نقص توجه - بیش‌­فعالی بیشتر از بزرگسالان بدون نشانگان نقص توجه - بیش‌­فعالی است؛ اما راهبردهای سازش یافته تنظیم هیجانی در بزرگسالان با و بدون نشانگان نقص توجه - بیش‌­فعالی برابر است.بحث و نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش شواهدی برای آسیب‌شناسی روانی نشانگان نقص توجه - بیش­فعالی بزرگسالان فراهم آورده و نشان‌دهندة نقش متغیرهای شناختی در این اختلال است.  این یافته‏ها بیان می‏کند، سبک‌های تصمیم­­گیری و تنظیم‌شناختی هیجان از متغیرهای تأثیرگذار بر نشانگان نقص توجه - بیش فعالی بزرگسالان ‏است. بر این اساس آموزش‏های روان‌شناختی می‏تواند در جهت تعدیل این ویژگی‏های و همچنین نشانگان نقص توجه - بیش فعالی بزرگسالان استفاده شود.