تحلیل شبکه همکاری علمی پژوهشگران ایرانی در مطالعات کووید-19

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، بخش علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه شیراز.

2 استادیار بخش علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه شیراز.

3 دانشیار بخش علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه شیراز.

doi
10.22070/rsci.2025.19435.1748
چکیده

هدف: هدف این پژوهش، تحلیل شبکة همکاری پژوهشگران ایرانی در تولید مقالات علمی مرتبط با کووید-۱9، در دورة شیوع و اوج این ویروس، با استفاده از شاخص‌های شبکه اجتماعی است.روش‌شناسی: این مطالعه با استفاده از روش تحلیل شبکة هم‌نویسندگی و شاخص‌های شبکه اجتماعی انجام شد و 7943 مقاله از پژوهشگران ایرانی، نمایه شده در پایگاه اسکوپوس و با مرتبط با کووید-19، در دوران اوج بیماری (2019 تا 2022) موردبررسی قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج مطالعه نشان داد که پرکارترین نویسندگان بر اساس تعداد مقالات، عبارت‌ بودند از: نیما رضائی (142 مقاله)، امیرحسین صاحب‌کار (72 مقاله) و پیام طبرسی (62 مقاله). همچنین، دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، شهید بهشتی، ایران و شیراز به ترتیب بیشترین تعداد مقالات را منتشر کرده‌اند. اغلب مقالات (80 مقاله) در مجله  International Immunopharmacology منتشرشده است. بررسی شاخص‌های کلان و خرد شبکه نشان داد که چگالی شبکه برابر با  082.0، میانگین فاصله برابر با 088.3 و ضریب خوشه‌بندی برابر با 347.1 است. همچنین، شبکه شامل یک مؤلفه اصلی با 497 گره بود که شاخص‌های مرکزیت درجه 636.40، مرکزیت نزدیکی 150.33 و  مرکزیت بینابینی 849.5179 به دست آمد.نتیجه‌گیری: شبکه از چگالی پایینی برخوردار است و سهم قابل‌توجهی از همکاری‌های علمی بر عهده تعدادی محدود از پژوهشگران فعال است که نقش واسط در شبکه دارند. با توجه به بالا بودن ضریب خوشه‌بندی و کم بودن میانگین فاصله و چگالی، شبکه می‌تواند، شبکه‌ای جهان کوچک باشد. برنامه‌ریزی‌ها و تدابیر حمایتی مناسب می‌تواند احتمال افزایش همکاری‌های علمی افراد شبکه را در آینده بهبود بخشد.