فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: سوءاستفاده جنسی از کودکان و نوجوانان یکی از نگرانی‌­های مهم بهداشت عمومی است که طیف وسیعی از پیامدهای نامطلوب اجتماعی - فرهنگی - خانوادگی را به همراه دارد. هدف پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی آموزش مهارت­‌های خودتعیین­‌گری و درمان عاطفه‌هراسی بر فراهیجان و استحکام روانی دختران نوجوان با تجربه سوء استفاده جنسی بود.روش­: این مطالعه از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون همراه با گروه گواه با مرحلة پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری شامل تمام دختران نوجوان با تجربه سوء استفاده جنسی شهر اصفهان در سال 1402 بودند. تعداد 45 نفر از آنان با روش نمونه­‌گیری در دسترس انتخاب شده و سپس با جایگزینی تصادفی در سه گروه قرار گرفتند. ابزار­های گردآوری داده‌­ها، پرسشنامه­‌ی فراهیجان میتمنسگرابر (2009م) و پرسش‌نامة استحکام روانی کلاف و همکاران (2002م) بود. گروه آزمایش نخست تحت آموزش ده جلسه­ای مهارت­های خودتعیین‌­گری پروتکل فیلد و هافمن (1994م) و گروه آزمایش دوم تحت آموزش هشت جلسه‌­ای درمان عاطفه هراسی پروتکل مک کالو (2003م) قرار گرفتند. گروه گواه نیز در لیست انتظار قرار گرفتند. داده‌­ها با استفاده از SPSS-23 و روش آماری تحلیل واریانس آمیخته با اندازه‌­گیری مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.نتایج: یافته‌­ها نشان داد، میانگین سنی در گروه آموزش مهارت خود تعیین گری، عاطفه هراسی و گروه گواه، به ترتیب 2/15، 5/16 و 7/15 بود که اعضای هر سه گروه با هم قابل قیاس و همگن بودند. همچنین یافته­‌ها نشان داد، هر دو مداخله آموزش مهارت­‌های خودتعیین­‌گری و درمان عاطفه‌­هراسی در افزایش فراهیجان مثبت و استحکام روانی دختران نوجوان با تجربة سوءاستفاده جنسی در مرحله پس‌­آزمون و پیگیری مؤثر بوده‌­اند (05/0>p)؛ اما فقط درمان عاطفه‌هراسی در بهبود فرا هیجان منفی مؤثر است. بین دو گروه آزمایش تفاوت معناداری در اثربخشی درمان بر فرا هیجان و استحکام روانی افراد وجود داشت و درمان عاطفه‌­هراسی نسبت به آموزش مهارت­های خودتعیین­‌گری اثربخش‌­تر بوده است.بحث و نتیجه­‌گیری: با توجه به یافته‌­ها می‌­توان نتیجه گرفت؛ این دو روش درمانی (درمان عاطفه­هراسی و آموزش مهارت خودتعیین­‌گری) در بهبود مؤلفه‌های روان‌شناختی دختران نوجوان با تجربه سوء استفاده جنسی مؤثر محسوب می‌­شوند و درمان عاطفه‌­هراسی در بهبود مؤلفه‌های روان‌شناختی فراهیجان و استحکام روانی این افراد مؤثرتر است؛ لذا از این درمان­ها می­‌توان به عنوان مکمل جهت کاهش مشکلات روان‌شناختی دختران با تجربه سوء استفاده جنسی به‌­کار گرفته شوند.