حفظ آبروی اشخاص به مثابه قاعده فقهی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق فقه ومبانی حقوق و اندیشه امام خمینی(ره)، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)

3 استادیار، فقه و مبانی حقوق و اندیشه امام خمینی(ره)، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22075/feqh.2024.33655.3884
چکیده

 کرامت انسانی به معنای محترم و با ارزش بودن انسان به‌عنوان یک وجود منحصر به ‌فرد و بی‌نظیر، از مهم‌ترین مباحث انسان‌شناختی و اصل اساسی در حقوق بشر است. مبتنی بر این مفهوم، هر انسان دارای حقوق و ارزش فراوان است که باید رعایت گردد و هیچ انسانی نباید به‌عنوان وسیله‌ای برای دستیابی به اهداف دیگران مورداستفاده قرار گیرد. ازجمله مصادیق کرامت انسانی، آبرو و حیثیّت آنها است. احکام و آموزه‌های اسلامی همواره بر رعایت کرامت انسان ‌ها و حفظ آبروی آنها در روابط فردی و اجتماعی تأکید دارد. با این ‌وجود، طرح بحث آبرو و حیثیّت به‌عنوان قاعده‌ای که بتواند مجرای جریان حکم قرار بگیرد، تاکنون کمتر محلّ بحث فقها بوده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل دیدگاه فقهای امامیه و با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی به امکان‌سنجی اصطیاد یک قاعده فقهی و اصولی مبتنی بر احکام فقهی مرتبط با آبرو و حیثیّت و مستندات فقهی آن می‌پردازد. بر این اساس، قاعده وجوب حفظ آبرو و حرمت هتک آن می‌تواند منبع استنباط بسیاری از احکام در زمینه‌های مختلف حقوق میان فردی، عبادی، مالی، قضایی، پزشکی و ... قرار گیرد.