اعتبار‌یابی و ویژگی‌های روان‌سنجی نسخة فارسی مقیاس کنترل روان‌شناختی والدینی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

2 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 استادیار گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22070/cpap.2024.18191.1414
چکیده

مقدمه‌: والدین نخستین عوامل اجتماعی شدن کودکان و نوجوانان هستند، همچنان رصدِ حساس‌گونة نقشِ انکارناشدنی قلمرو مطالعاتی والدگری، در بین اولویت‌های تحقیقانی محققان مختلف، از موقعیت ویژه‌ای برخوردار است. در این میان، از بین راهبردهای والدگری متفاوت، کنترلِ روان‌شناختی والدینی به طرزی ویژه، مورد توجه بوده است؛ بنابراین این پژوهش با هدف تحلیل روان‌سنجی نسخة فارسی مقیاس کنترل‌گری روان‌شناختی والدین انجام شد.روش: در این پژوهش پیمایشی توصیفی، 300 نوجوان که با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند به مقیاس کنترل‌گری روان‌شناختی والدینی (ژو، دو و پان، 2023م)، مقیاس والدگری توانمندساز (جک، سان، لوتون، چین و واترز، 2018م) و نسخة کوتاه پرسش‌نامه نظم­‌بخشی شناختی هیجان (گارنفسکی و کرایج، 2006م)، پاسخ دادند. در پژوهش ژو و همکاران (2023م) نتایج روش‌های آماری تحلیل اکتشافی و تأییدی در نمونه‌های مستقلی از نوجوانان، از ساختاری مشتمل بر 3 وجه القای ارتباطی، کنترل روان‌شناختی خشن و شرم ناشی از مقایسة اجتماعی، به طور تجربی، حمایت کردند.نتایج: نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد، مقیاس کنترل روان‌شناختی والدینی با ساختاری مشتمل بر سه عاملِ القای ارتباطی، کنترل روان‌شناختی خشن و شرم ناشی از مقایسه اجتماعی، از روایی عاملی خوبی برخوردار بود. علاوه بر این، نتایج مربوط به همبستگی بین ابعاد کنترل روان‌شناختی والدینی با والدگری توانمندساز و راهبردهای انطباقی/ناانطباقی نظم‌بخشی شناختی هیجان در نوجوانان، از روایی همگرای نسخه فارسی مقیاس کنترل‌گری روان‌شناختی والدینی، حمایت کرد. ضرایب همسانی درونی زیرمقیاس‌های القای ارتباطی، کنترل روان‌شناختی خشن و شرم ناشی از مقایسة اجتماعی به ترتیب برابر با 88/0، 80/0 و 77/0 به دست آمد.بحث و نتیجه‌‏گیری: در مجموع، نتایج مربوط به روایی‌یابی نسخة فارسی مقیاس کنترل‌گری روان‌شناختی والدینی، شواهد مضاعفی را در حمایت از ماهیت چندبُعدی کنترل روان‌شناختی والدینی و مفهوم‌پردازی‌های وابسته به فرهنگِ زیرطبقات آن، فراهم آورد.