تأثیر سیاست پولی انقباضی بانک مرکزی بر ریسک پذیری بانک ها بر اساس رویکرد عامل بنیان
نویسندگان
1 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران.
2 دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران
doi
10.22034/ecoj.2025.67627.3438چکیده
شبکه بانکی از موضوعات محبوب برای تحقیقات تجربی و روششناختی است که از روشهای هوش مصنوعی (AI) از جمله مدلسازی عامل بنیان استفاده میکنند. رویکرد عامل بنیان (ABM) نقش اساسی در ارزیابی عملکرد شبکه بانکی در معرض شوکهای برونزا که ممکن است باعث شکست در شبکه عوامل شود، ایفا میکند. پژوهش حاضر با استفاده از این رویکرد، تأثیر سیاست پولی انقباضی بر ریسکپذیری سیستم بانکی از نظر میزان وامدهی آنها به بنگاههای بخش واقعی را بررسی میکند. مدل حاضر شامل پنج عامل بانکها، سپردهگذاران، بانک مرکزی، بنگاهها و مرکز پایاپای تسویه میباشد که دو عامل اول هوشمند و بقیه عوامل غیرهوشمند هستند. این مدل شامل 10 بانک بزرگ با اندازههایی دارای توزیع یکنواخت شامل ملت، تجارت، سپه، مسکن، کشاورزی، آینده، پارسیان، پاسارگاد، صادرات و رفاه در دوره زمانی 1402- 1397 میباشد. در این بررسی از کل مبلغ وام به مشتریان بخش واقعی به عنوان نمایندهای برای ریسک بانکها استفاده شده است. نتایج مقاله نشان میدهد که سیاست پولی انقباضی بانکها را تحریک میکند تا ارزش وام به شرکتهای بخش واقعی را کاهش دهند و ازین طریق ریسکهای کمتری را متقبل شوند. اما از طرفی دیگر سهم وامهای با ریسک بیشتر افزایش مییابد. همچنین، سیاست پولی انقباضی بانک مرکزی با پویاتر کردن بازار بین بانکی، معضل نقدینگی سیستم بانکی را رفع میکند. با این حال، افزایش سهم معاملات بینبانکی باعث سرایت بیشتر ریسک در شبکه بانکی میشود. بنابراین با چنین سیاستی، رفع کمبود نقدینگی شبکه بانکی منجر به سرایت بیشتر ریسک همراه با اعتبار کمتر به بخش واقعی اقتصاد خواهد شد.