تحلیل کارایی انرژی کل عوامل اکولوژیکی و کارایی کربن کل عوامل استان‌های ایران: کاربردی از تحلیل پوششی داده و مدل توبیت

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و تربیتی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و تربیتی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22034/ecoj.2025.66157.3409
چکیده

بهبود کارایی سبز به عنوان راهی برای حصول توسعه پایدار نه تنها منافع زیست‌محیطی بلکه امنیت انرژی نیز به همراه دارد. هدف این پژوهش بررسی کارایی انرژی کل عوامل اکولوژیکی و کارایی کربن کل عوامل استان‌های ایران در فاصله زمانی 1397-1385 است. بدین منظور، ابتدا انتشار دی‌اکسید کربن استان‌های ایران مطابق با هیئت بین دولتی تغییرات اقلیمی و سپس کارایی انرژی اکولوژیکی کل عوامل (ETFEE) و کارایی کربن کل عوامل (TFCEE) مطابق با تحلیل پوششی داده ها محاسبه می‌‌شوند. نتایج نشان می‌دهد متوسط ETFEE و TFCEE استان‌های ایران به ترتیب  67/42% و 98/24 % است. تولید تأثیر مثبتی بر ETFEE و TFCEE استان‌های با سهم GDP بالا و سهم GDP پایین دارد. با توجه به ناهمگنی نتایج نمی‌توان ادعا نمود که تولید تأثیر مثبتی بر ETFEE و TFCEE استان‌های با سهم GDP متوسط دارد. نتایج برآورد مدل توبیت حاکی از آن است که شدت انرژی و نوآوری به ترتیب منجر به کاهش و افزایش معنی‌دار شاخص‌های ETFEE و TFCEE می‌شود. ساختار صنعت تأثیر معنی‌داری بر ETFEE و TFCEE ندارد. اصلاح سیاست های انرژی، تعویض تجهیزات فرسوده و قدیمی و استفاده از تکنولوژی جدید تولیدی برای کاهش شدت انرژی توصیه می‌شود. همچنین، حمایت از تحقیق و توسعه کمک شایانی به ارتقاء کارایی انرژی و کربن می‌نماید.