بررسی و تحلیل تفاوت‌های بین‌رشته‌ای در ساختار ژانر علمی بخش «مقدمة» مقالات پژوهشی علوم انسانی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دکتری آموزش زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه کاشان، ایران.

2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه کاشان، ایران.

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه کاشان، ایران.

doi
10.22070/rsci.2024.18661.1708
چکیده

هدف: هدف این پژوهش تحلیل ژانر علمی بخش مقدمة مقالات پژوهشی بر اساس مدل CARS سوئلز به‌عنوان یک الگوی شناخته‌شده در علوم انسانی و نشان دادن تفاوت‌های احتمالی بین‌رشته‌ای آن در این حوزه بود.روش‌شناسی: این پژوهش به روش تلفیقی بر اساس الگوی CARS و بررسی تفاوت‌های احتمالی بین‌رشته­ای طراحی شد. داده‌های متنی پژوهش، شامل مقدمة مقالات در سه حوزة متفاوت علوم انسانی بود که عبارت‌اند از: 1. علوم تربیتی و روان‌شناسی 2. ادبیات فارسی 3. مدیریت. در مجموع، 45 مقاله به روش تصادفی خوشه‌ای از بین مقالات مورد تأیید وزارت علوم در دهة اخیر، به‌عنوان نمونه انتخاب شد. این مقالات در بخش کیفی به روش تحلیل محتوا مبتنی بر کدگذاری گام‌ها و زیر گام‌های گفتمانی مدل CARS بررسی شد. سپس، با کمک مقیاس لیکرت، به هر گام به‌عنوان یک متغیر امتیاز داده شد و میانگین امتیاز گام‌ها در بخش کمّی برای هر مقاله محاسبه و با آزمون آماری کروسکال والیس به‌صورت بین­رشته‌ای مقایسه شد.یافته‌ها: نتایج پژوهش حاکی از آن بود که رعایت زیر گام‌ها در رشته‌های منتخب به‌طور محسوس و معناداری متفاوت است. مقالات رشتة مدیریت بیشترین انطباق را با گام‌ها و زیر گام‌های گفتمانی مدل CARS داشت. گام نخست (تعیین قلمرو پژوهش) و گام سوم (پر کردن خلأ پژوهش) بیشترین انطباق را در هر سه رشته داشت و گام دوم (تبیین خلأ پژوهش) کمترین انطباق مشاهده‌شده در هر سه رشته بود.نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان داد که یکی از الگوهای مقبول نگارش علمی در سطح بین‌المللی در کشور ما به‌خوبی رعایت نمی‌شود. این ناهمگونی به‌ویژه در بیان چرایی و لزوم انجام پژوهش مشهودتر بود. ازآنجاکه ژانر نوشتار علمی موجب افزایش قابلیت درک متن علمی توسط خوانندة متخصص می‌شود. این موضوع موجب افزایش احتمال استناد به مقاله و درنتیجه، افزایش رؤیت پذیری مقاله و استنادات بیشتر می‌شود؛ لذا نتایج به‌دست‌آمدة این پژوهش در ارزیابی مشکل موجود کاربردی و قابل‌اجرا است.