ترسیم نقشةعلمی و تحلیل شبکة همرخدادی واژگان پایاننامههای کارشناسی ارشد و دکتری آموزش ریاضی در دانشگاههای مطرح ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه ریاضی، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران .
2 دانشیار گروه آمار، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه ریاضی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 دانشجوی دکتری، گروه ریاضی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22070/rsci.2024.19206.1738چکیده
هدف: بررسی بروندادهای علمی دانشگاهها، بهمنظور شناسایی موضوعات موردتوجه محققان و چالشهای احتمالی برای تحقیقات آتی آنان، ازجمله مهمترین مطالعات محسوب میشود. پژوهش حاضر با هدف ترسیم نقشة علمی و تحلیل همرخدادی واژگان در پایاننامههای آموزش ریاضی هفت دانشگاه مطرح ایران انجامشده است.روششناسی: این پژوهش کاربردی، با رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر فن علمسنجی است که با استفاده از شاخصهای تحلیل شبکة اجتماعی صورت گرفته و جامعة آماری آن شامل 1123 پایاننامة کارشناسی ارشد و دکتری آموزش ریاضی موردپذیرش داوران از سال 1380 تا 1401 است. تحلیل دادهها بهوسیلة نرمافزارهای اکسل، راورماتریس، یوسی آی نت، نتدراو و وس ویوور انجامشده است.یافتهها: تولیدات علمی حوزة آموزش ریاضی در مقطع تحصیلات تکمیلی رشد نسبی داشته و بیشینة آن در سالهای 1390 و 1396 است. ازنظر شاخص مرکزیت درجه عملکرد ریاضی و ازنظر شاخص مرکزیت نزدیکی و بینابینی آموزش ریاضی و یادگیری اهمیت بیشتری در بین سایر واژگان دارند. این سه عبارت همراه با کلیدواژة حل مسئله پربسامدترین واژگان در بین عناوین پایاننامهها هستند و چگالی آنها در نقشة علمی بالاترین سطح را دارد.نتیجهگیری: نتایج این مطالعه نشان داد عملکرد ریاضی بیشترین دغدغه پژوهشگران و تأثیرگذارترین موضوع تحقیقاتی است. اغلب پایاننامهها در موضوعات مرتبط با آموزش ریاضیات مدرسهای بهویژه در دورة دوم متوسطه (مقطع دبیرستان) کارشده و مفاهیم آموزش ریاضی و یادگیری با ایجاد پیوند قویتر با سایر مقولهها، نقش مهمتری در انتقال اطلاعات بین موضوعات مختلف دارند. همچنین تحلیل محتوای کتابهای درسی، عملکرد ریاضی فراگیران در حل مسئله و ارتباط نوع آموزش با یادگیری ریاضی به دلیل بالاترین همرخدادی واژگان بین آنها، پررونقترین حوزههای پژوهشی محققان را در مطالعات دانشگاهی این رشته نشان میدهند.