ترسیم نقشة‌علمی و تحلیل شبکة‌ هم‌رخدادی واژگان پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکتری آموزش ریاضی در دانشگاه‌های مطرح ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه ریاضی، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران .

2 دانشیار گروه آمار، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه ریاضی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 دانشجوی دکتری، گروه ریاضی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22070/rsci.2024.19206.1738
چکیده

هدف: بررسی بروندادهای علمی دانشگاه­ها، به‌منظور شناسایی موضوعات موردتوجه محققان و چالش­های احتمالی برای تحقیقات ­آتی آنان، ازجمله مهم­ترین مطالعات محسوب می­شود. پژوهش حاضر با هدف ترسیم نقشة­ ­علمی و تحلیل هم­رخدادی واژگان در پایان­نامه­های آموزش ­ریاضی هفت دانشگاه مطرح ایران انجام‌شده است.روش‌شناسی: این پژوهش کاربردی، با رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر فن علم­سنجی است که با استفاده از شاخص‌های تحلیل شبکة اجتماعی صورت گرفته و جامعة­ آماری آن شامل 1123 پایان­نامة­ کارشناسی ارشد و دکتری آموزش ­ریاضی موردپذیرش داوران از سال 1380 تا 1401 است. تحلیل داده­ها به‌وسیلة نرم­افزارهای اکسل، راورماتریس، یوسی آی ­نت، نت­دراو و وس ویوور انجام‌شده است.یافته‌ها: تولیدات علمی حوزة­ آموزش ­ریاضی در مقطع تحصیلات تکمیلی رشد نسبی داشته­ و بیشینة آن در سال­های 1390 و 1396 ­­است. ازنظر شاخص مرکزیت ­درجه عملکرد ریاضی و ازنظر شاخص مرکزیت نزدیکی و بینابینی آموزش ­ریاضی و یادگیری اهمیت بیشتری در بین سایر واژگان دارند. این سه عبارت همراه با کلیدواژة­ حل مسئله پربسامدترین واژگان در بین عناوین پایان­نامه­ها هستند و چگالی آن­ها در نقشة‌ علمی بالاترین سطح را دارد.نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد عملکرد ریاضی بیشترین دغدغه­ پژوهشگران و تأثیرگذارترین موضوع تحقیقاتی است. اغلب پایان‌نامه‌ها در موضوعات مرتبط با آموزش ریاضیات مدرسه‌ای به‌ویژه در دورة‌ دوم متوسطه (مقطع دبیرستان) کارشده و مفاهیم آموزش ریاضی و یادگیری با ایجاد پیوند قوی­تر با سایر مقوله­ها، نقش مهم­تری در انتقال اطلاعات بین موضوعات مختلف دارند. همچنین تحلیل محتوای کتاب­های درسی، عملکرد ریاضی فراگیران در حل مسئله و ارتباط نوع آموزش با یادگیری ریاضی به دلیل بالاترین هم­رخدادی واژگان بین آن­ها، پررونق­ترین حوزه­های پژوهشی محققان را در مطالعات دانشگاهی این رشته نشان می­دهند.