بررسی مبانی فقهی وحقوقی جواز وعدم جوازدادرسی غیابی رأی قضات
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری فقه ومبانی حقوق اسلامی، واحدیادگارامام(ره)، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، واحد مهدی شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
3 کارشناس ارشد حقوق
4 استادیار فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد مهدی شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران (نویسنده مسئول)
doi
10.22075/feqh.2026.31263.3655چکیده
این نوشتار با هدف بررسی دادرسی غیابی درآثارفقهای شیعه و حقوق موضوعه اختصاص یافته است. به این بیان که اگرچه در فصل خصومت ، اصل بر لزوم حضور طرفین دعوا در جلسه دادرسی است، اما گاه پایبندی بدون قید و شرط به این اصل، خود موجب تضییع حقوق افراد میشود؛زیرا ممکن است یکی از طرفین دعوا خود را از دسترس طرف دیگر و مجریان عدالت مخفی نموده، موجبات ناامنی، بیاطمینانی و عدم رضایت از دستگاه قضا را فراهم آورد. با توجه به این امر، در اسلام مسأله واخواهی با هدف ایجاد امنیّت و ممانعت از تضییع حقوق افراد پذیرفته شده است. فقها جهت اثبات جوازمسأله واخواهی(دادرسی غیابی) به روایات و احادیث نیز استناد کرده و برای آن شرایطی قائل شدهاند. فقهای امامیه، صدور حکم غیابی را در مسائلی که به حقوق شخصی و حقوق الناس بستگی پیدا میکند درست و روا میدانند و درحقوق الهی و مجازاتها بدون حضور متّهم نمیتوان حکم غیابی صادر کرد؛ چراکه حقّ الناس مبنی بر احتیاط و حقّ الله مبنی بر تخفیف می باشد؛ لذا در حقّ الله و مجازاتها حدّی حکم غیابی نافذ نیست.
