ترسیم ساختار دانش پژوهش‌های فارسی حوزه فناوری اطلاعات بین سال‌های 1389 - 1398

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22070/rsci.2024.17562.1661
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تحلیل و ترسیم نقشه­‌های علمی مقالات نمایه شده حوزه فناوری اطلاعات در پایگاه نمایه استنادی علوم ایران (آی.اس.سی) طی سال‌های 1389 - 1398 است.روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی است که با استفاده از روش های تحلیل هم‌­نویسندگی، هم‌­واژگانی و تحلیل شبکه اجتماعی انجام گرفت. جامعه آماری 2107 مقاله نمایه شده حوزه فناوری اطلاعات در پایگاه نمایه استنادی علوم ایران است. داده‌­ها از نُه مجله تخصصی نمایه شده حوزه فناوری اطلاعات در پایگاه نمایه استنادی علوم ایران و جستجوی کلیدواژه­ای عبارت «فناوری اطلاعات» در فیلد عنوان صفحه جستجوی مقالات این پایگاه استخراج گردید. برای تجزیه‌وتحلیل داده­‌ها از نرم‌­افزارهای «بیب‌اکسل»، «ووس‌ویور»،«یوسی­‌آی‌­نت» و «اکسل» استفاده شد.یافته‌ها: میانگین مشارکت نویسندگان به ازای هر مقاله 20.61 درصد بود. «حمید حسن‌­پور» با 20 مقاله و «محمدجواد ولدان زوج» با 19 مقاله پر تولیدترین نویسندگان و «ابوالفضل شاه‌­آبادی» و «منوچهر منطقی» به ترتیب با 49 و 40 استناد به مقالاتشان، پر استنادترین نویسندگان بودند. میانگین تعداد استناد به مقالات کمتر از یک بود. مقالاتی با موضوع «چابکی سازمانی» و «نوآوری باز» پر استنادترین بودند. متوسط تعداد منابع به ازای هر مقاله 8.29 بود. 7.39 درصد مقالات دارای الگوی سه­‌نویسنده‌­ای بودند. بزرگ‌ترین شبکه هم­‌نویسندگی شامل 35 نویسنده بود. «محمدجواد ولدان زوج»، «سپهر قاضی نوری» و «مقصود امیری» به ترتیب برترین نویسندگان حوزه فناوری اطلاعات ازنظر شاخص مرکزیت رتبه، مرکزیت بینابینی و مرکزیت نزدیکی بودند. کلیدواژه­‌های «فناوری اطلاعات و ارتباطات»، «فناوری اطلاعات» و «مدیریت دانش» سه کلیدواژه پرتکرار این حوزه بودند. پرتکرارترین زوج هم‌­واژگانی این حوزه­، «مدیریت دانش-فناوری اطلاعات» بود. خوشه­‌های موضوعی عبارت بودند از «الگوریتم ژنتیک»، «فناوری اطلاعات»، «توسعه دانش‌­بنیان»، «پژوهش و نوآوری»، «بهره­‌وری نیروی انسانی»، «آموزش عالی»، «توسعه الکترونیکی» و «مدیریت دانش».نتیجه‌گیری: لزوم توجه بیشتر به تولید مقالات در موضوعات تخصصی حوزه فناوری اطلاعات جهت ایجاد توازن و انسجام موضوعی احساس می­شود. توجه به کیفیت محتوای مقالات هم مفید است.