فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: اثرات هیجانی و رفتاری افشایِ خیانت بر هر یک از زوجین درگیر فوق‌العاده مخرب است؛ به‌گونه‌ای که اختلال استرس حاد اولین و مهم‌ترین بازخورد در مواجهه با آن است. در این زمینه، طرح‌واره‌ها همانند چهارچوبی برای پردازش اطلاعات با ایجاد تغییـرات عمیـق در نگـرش بـه خـود، دیگــران و جهــان می‌توانند در سطح تجربه استرس حاد مؤثر باشند. هدف از این پژوهش بررسی نقش طرح‌واره‌های ناسازگار در اختلال استرس حاد ناشی از خیانت همسر بود.روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعة‌ آماری را زوج‌های درگیر در خیانت زناشویی تشکیل داد که طی سال‌های 1399 و 1400 به دادگاه‌ها و مراکز مشاوره خانواده شهرهای تهران و ساوه مراجعه کرده بودند که با استفاده از روش ‌نمونه‌گیری هدفمند 172 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها عبارت بودند از پرسشنامه واکنش استرس حاد استنفورد (کاردنیا و همکارن، 2000) و نسخه کوتاه پرسشنامه طرح‌واره یانگ (1998). داده‌ها توسط نرم‌افزار SPSS24 و با استفاده از شاخص‌های توصیفی و آزمون‌های آماری ضریب همبستگی «پیرسون» و تحلیل رگرسیون چندگانه تحلیل گردید.نتایج: نتایج نشان داد میزان واکنش‌های استرس حاد همسر نسبت به خیانت با طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه (46/0=r) و حوزه‌های آن، یعنی بریدگی و طرد (40/0=r)، خودگردانی و عملکرد مختل (34/0=r)، دیگر جهت‌مندی (29/0=r)، گوش‌به‌زنگی بیش‌ازحد و بازداری (44/0=r) و محدودیت‌های مختل (25/0=r) رابطة مثبت معنی‌داری دارند (01/0p<).انواع واکنش‌های استرس حاد، یعنی نشانگان تجزیه‌ای، تجربه مجدد، اجتناب، اضطراب و بیش‌انگیختگی و اختلال در کارکرد نیز با طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و حوزه‌های آن رابطة مثبت معنی‌داری داشتند (05/0p<). 33% از کل واریانس اختلال استرس حاد توسط حوزه‌های طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه تبیین گردید (01/0p<).بحث و نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد طرح‌واره‌های ناسازگاری که به‌دلیل خیانت همسر ایجاد می‌شوند، زمینه بروز اختلال استرس حاد پس از افشای خیانت را فراهم می‌سازند.