مرور نظام مند و تحلیل علم سنجی پژوهش های علمی در حوزة توسعه کارآفرینی سبز
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده مدیریت کارآفرینی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار دانشکده علوماجتماعی دانشگاه بینالمللی امامخمینی(ره)، قزوین، ایران.
3 دانشجوی دکترای مدیریت کارآفرینی، دانشگاه بین المللی امامخمینی(ره)، قزوین، ایران.
4 استاد تمام دانشکده علوماجتماعی، دانشگاه بینالمللی امامخمینی(ره)، قزوین، ایران.
doi
10.22070/rsci.2023.17194.1644چکیده
هدف: با افزایش مشکلات زیستمحیطی و نیاز جهان برای دستیابی به توسعه پایدار، زیرشاخه جدیدی از حوزة کارآفرینی به نام کارآفرینی سبز پدید آمده است. با توجه به نوپا بودن و مرحله ابتدایی ادبیات این حوزه، پژوهش حاضر باهدف تحلیل مطالعات حوزة کارآفرینی سبز انجام شده است.روششناسی: پژوهش حاضر از نوع توصیفی و با رویکرد ترکیبی (کمّی و کیفی) است که با بهرهگیری از فنون علمسنجی و مرور نظاممند انجامشده است. جامعه پژوهش شامل مقالات علمی در حوزة کارآفرینی سبز است که توسط استراتژی جستجوی ساختهشده در سالهای 2000 – 2022م. در پایگاههای علمی بینالمللی اسکوپوس، ساینسدایرکت و امرالد یافته شدهاست و پس از انجام معیارهای ورود و خروج و ارزیابی از طریق چکلیست پریزما، تعداد 171 مقاله برای بررسی نهایی انتخاب شدند. نرمافزارهای وی. او. اسویوئر و اکسل جهت تحلیل دادهها و ترسیم نمودارها استفاده شده است.یافتهها: یافتهها، روند صعودی مقالات منتشر شده در حوزة کارآفرینی سبز را نشانمیدهد. همچنین بیشتر مطالعات انجام شده کمّی و با روش مطالعه موردی بودهاند. از دیگر یافتهها، شناسایی واژگانی مانند پایداری، توسعه پایدار، کارآفرینی، کارآفرینی سبز و غیره به عنوان پرتکرارترین واژههای کلیدی است که براساس فن همرخدادیواژهها در چهار خوشه گروهبندی شدهاند. ازطرفی، بیشتر مشارکتهای تحقیقاتی از سوی کشورهای توسعهیافته با تمرکز نسبتاً بالا بر مسائل زیستمحیطی است. نشریات برتر که در این پژوهش زکر شده است؛ دارای میانگین ضریبتأثیر بالاتر از ۵/۲ بوده و اغلب آنها دارای رتبه Q1 هستند. از میان عوامل شناسایی شده؛ عوامل نهادی و سیاسی بیشترین توجه را در بین پژوهشگران بهخود اختصاص دادهاند.نتیجهگیری: نتایج نشان میدهند؛ روند صعودی مقالات منتشر شده در این حوزه مخصوصاً در سالهای اخیر، ناشی از افزایش علایق پژوهشگران به این موضوع بوده است و با توجه به روند روبهرشد مشکلات موجود در حوزة محیطزیست، ایجاد اشتغال و غیره سبب توجه بیشتر دولتها و حمایت آنها از کارآفرینی سبز، نوآوری و اقتصاد سبز و چرخشی شده است. یافتههای این پژوهش علاوهبرتأکید به اهمیت کارآفرینی سبز به ویژه در ایران با توجه به روند پایین تولیدات علمی در این حوزه، به پژوهشگران کمک میکند تا با صرفهجویی در زمان، هزینه و نپرداختن به موضوعات تکراری، همسو با پر کردن خلأهای تحقیقاتی گام بردارند و نتایج پژوهشهای پراکنده را جمعآوری و سازماندهی کنند و نقش مهمی در تصمیمگیریهای سیاستگذران و برنامهریزان داشته باشند. ازسویی با استفاده از روشهای علمسنجی میتوان پراستنادترین کشورها و منابع علمی در این حوزه را شناسایی نمود و از ظرفیتهای علمی موجود با برنامهریزی دقیق بهره جست.
