بازخوانی فقهی ارث زوجه از زمین با تاکید بر بررسی ادله‌ مشهور متاخرین و سیدمرتضی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی. دانشگاه تهران. تهران. ایران. (نویسنده مسئول)

2 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی. دانشگاه علامه طباطبایی. تهران. ایران.

doi
10.22075/feqh.2023.29097.3452
چکیده

در مسأله ارث زوجه از زمین، به عنوان یکی از فروعات مورد ابتلاء بحث میراث زنان، آراء مختلفی در کتب فقهی مطرح گردیده است؛ این تفاوت دیدگاه­ها که منشأ آن استظهار متفاوت فقها از روایات بوده است، به عرصه­ تقنین نیز راه یافته است به گونه­ای که با اصلاحاتی که در بهمن 1387 در مواد 946 و 948 ق.م. صورت گرفت، نظریه­ بهره­مندی زوجه از قیمت اموال غیرمنقول - قول سید مرتضی - جایگزین نظریه­ محرومیّت زوجه از عین و قیمت اموال غیر منقول - قول مشهور متأخّرین از فقها - شد. شائبه­ نفوذ رگه­هایی از جریان­های خواهان تساوی حقوق همه جانبه­ زن و مرد در برخی از استنباط­ های فقهی و نیز نقش برجسته­ مقام تقنین در صیانت از تعالیم اسلام، می­طلبد که مسأله ارث زوجه از زمین، با نگاهی بی­طرفانه واکاوی گردد تا از رهگذر تحقیق در مستندات اقوال، زمینه برای روشن شدن نظریه­ صواب در مسأله، فراهم آید. این نوشتار با روش توصیفی - تحلیلی، درصدد اثبات استحکام نظریه مشهور متأخّرین است که بر اساس آن، زوجه اعم از ذات ولد یا غیر ذات ولد از شوهر متوفّایش، از عین و قیمت زمین - چه زمین مسکونی چه زمین زراعی - ارث نمی‌برد ولی از قیمت بناء ارث می‌‌ برد.