بازخوانی فقهی ارث زوجه از زمین با تاکید بر بررسی ادله مشهور متاخرین و سیدمرتضی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی. دانشگاه تهران. تهران. ایران. (نویسنده مسئول)
2 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی. دانشگاه علامه طباطبایی. تهران. ایران.
doi
10.22075/feqh.2023.29097.3452چکیده
در مسأله ارث زوجه از زمین، به عنوان یکی از فروعات مورد ابتلاء بحث میراث زنان، آراء مختلفی در کتب فقهی مطرح گردیده است؛ این تفاوت دیدگاهها که منشأ آن استظهار متفاوت فقها از روایات بوده است، به عرصه تقنین نیز راه یافته است به گونهای که با اصلاحاتی که در بهمن 1387 در مواد 946 و 948 ق.م. صورت گرفت، نظریه بهرهمندی زوجه از قیمت اموال غیرمنقول - قول سید مرتضی - جایگزین نظریه محرومیّت زوجه از عین و قیمت اموال غیر منقول - قول مشهور متأخّرین از فقها - شد. شائبه نفوذ رگههایی از جریانهای خواهان تساوی حقوق همه جانبه زن و مرد در برخی از استنباط های فقهی و نیز نقش برجسته مقام تقنین در صیانت از تعالیم اسلام، میطلبد که مسأله ارث زوجه از زمین، با نگاهی بیطرفانه واکاوی گردد تا از رهگذر تحقیق در مستندات اقوال، زمینه برای روشن شدن نظریه صواب در مسأله، فراهم آید. این نوشتار با روش توصیفی - تحلیلی، درصدد اثبات استحکام نظریه مشهور متأخّرین است که بر اساس آن، زوجه اعم از ذات ولد یا غیر ذات ولد از شوهر متوفّایش، از عین و قیمت زمین - چه زمین مسکونی چه زمین زراعی - ارث نمیبرد ولی از قیمت بناء ارث می برد.