فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دنیای امروز، نوسانات ارزی و سیاست‌های پولی به‌عنوان دو عامل کلیدی در پویایی‌های اقتصاد ملی شناخته می‌شوند. برای اقتصاد ایران، که به‌طور قابل توجهی به درآمدهای نفتی وابسته است و تحت تأثیر تحریم‌های اقتصادی قرار دارد، اهمیت این دو متغیر به‌ویژه بیشتر است. در این راستا، تحلیل رابطه بین پایه پولی و نرخ ارز در ایران می‌تواند تأثیر بسزایی در سیاست‌گذاری‌های اقتصادی و اتخاذ تصمیمات مؤثر داشته باشد. این مقاله به بررسی رابطه علّی بین پایه پولی و نرخ ارز در اقتصاد ایران با استفاده از مدل موجک (WL-WCRC) و داده‌های ماهانه از فروردین 1380 تا مرداد 1403 پرداخته است. این دو متغیر نقش اساسی در تأثیرگذاری بر تورم، رشد اقتصادی، قدرت خرید و ثبات مالی دارند. نتایج این تحقیق نشان می‌دهند که تأثیر پایه پولی بر نرخ ارز و بالعکس در مقیاس‌های زمانی مختلف تفاوت‌های معناداری دارد. از سال 1391 به بعد، به‌دنبال افزایش نوسانات ارزی و شوک‌های اقتصادی، تأثیر نرخ ارز بر پایه پولی تقویت شده است. در این دوره، با وجود کاهش همبستگی در کوتاه‌مدت که در برخی دوره‌ها تقریباً به صفر رسیده است، در بلندمدت این تأثیرات متقابل و معناداری میان این دو متغیر وجود دارد. همچنین، انتظارات بازار و رفتارهای سفته‌بازانه به‌طور عمده نقش مهمی در تشدید نوسانات نرخ ارز ایفا کرده‌اند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که سیاست‌های پولی بانک مرکزی از سال 1391 عمدتاً واکنشی به نوسانات بازار ارز بوده است. در حالی که از سال 1380 تا 1391، پایه پولی به‌عنوان عامل مؤثر بر نرخ ارز عمل کرده است، در سال‌های بعد به‌ویژه با افزایش نوسانات نرخ ارز و بحران‌های ارزی، نرخ ارز تأثیرات بیشتری بر پایه پولی گذاشته است. این نتایج بیانگر پیچیدگی روابط بین پایه پولی و نرخ ارز در اقتصاد ایران است و نشان می‌دهد که مدیریت نوسانات ارزی نیازمند استراتژی‌های پولی پیشگیرانه و مستقل از شوک‌های ارزی است. در مجموع، این تحقیق تأکید دارد که رابطه بین پایه پولی و نرخ ارز در ایران پیچیده و زمان‌محور است و در بلندمدت همبستگی دوسویه میان این دو متغیر مشاهده می‌شود. این یافته‌ها می‌توانند به سیاست‌گذاران در طراحی سیاست‌های پولی و ارزی مؤثرتر کمک کنند تا نوسانات ارز و تبعات اقتصادی آن کنترل شود.