تحلیل علم سنجی نشریه مطالعات فقه و حقوق اسلامی دانشگاه سمنان: نقشه موضوعی و هم نویسندگی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه سمنان (نویسنده مسئول)

2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه سمنان

doi
10.22075/feqh.2024.33362.3855
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نشریۀ مطالعات فقه و حقوق اسلامی و ترسیم نقشۀ علمی و هم­نویسندگی نشریه با رویکرد علم­سنجی انجام شده است. روش پژوهش از نوع کاربردی با استفاده از روش علم­سنجی بوده که به کمک فنون تحلیل شبکه­های اجتماعی (فن تحلیل هم­نویسندگی و هم­رخداد واژگانی) انجام شده و مقالات منتشرشده در نشریۀ «مطالعات فقه و حقوق اسلامی» از ابتدای انتشار تاکنون(1402-1388) را مورد تحلیل و بررسی قرار داده است. بررسی داده­ها نشان داد که در مجموع طی سال­های 1388 تا 1402، 356 مقاله از نشریۀ مطالعات فقه و حقوق اسلامی در پایگاه ISC نمایه شده است. با توجه به شاخص­های مرکزیت، مفاهیمی از قبیل مسئولیت مدنی، حدّ، حق، آزادی عقیده، ارتداد، تمکین، فسخ، فقه  از پرکاربردترین موضوعات مقالات این نشریه به شمار می­روند و نشان دهندۀ آن است که این واژگان بیشترین هم­رخداد را با دیگر واژگان داشته­اند. بررسی شبکه هم­نویسندگی حاصل از مقالات منتشر شده در  نشریۀ مطالعات فقه و حقوق اسلامی نشان داد که خوشه­های هم­نویسندگی زیادی شکل نگرفته و اکثر خوشه­های شکل­گرفته، دو نفری بوده و تنها یک خوشه با 9 نویسنده و دو خوشه نیز با 3 نویسنده وجود دارد. بررسی شاخص درجه نشان داد که محمد ابوعطا با درجۀ 8 رتبه نخست را به خود اختصاص داده و محمد مولودی و مهدی حمزه هویدا هرکدام با درجۀ 7 و 6 به ترتیب رتبه­های دوم و سوم را به خود اختصاص داده­اند. این نویسندگان با دارا بودن بیشترین میزان همکاری علمی با سایر نویسندگان، مشارکت­پذیرترین افراد حاضر در شبکه بوده­اند. بررسی شاخص بینابینی نشان داد که ابوعطا با شاخص بینابینی 18 رتبۀ اول را به خود اختصاص داده و ذوالفقاری و مسجدسرایی هرکدام با 15 و 12، به ترتیب در رتبه­های دوم و سوم قرار گرفته­اند. به عبارت دیگر افراد مذکور ضمن دارا بودن بینیّت بالا، نقش مهمی در اتصال گره­ها و خوشه­های مختلف و انتقال اطلاعات در شبکه ایفا می­کنند. بینیّت بالای این افراد نشان دهندۀ نقش مهم آنها در گردش اطلاعات است. شبکۀ همکاری علمی دانشگاه­های مختلف در قالب هم­نویسندگی در انتشار مقالات نشریۀ مطالعات فقه و حقوق اسلامی نشان داد درمجموع بیشترین ارتباطات را محقّقان دانشگاه سمنان و دانشگاه تهران با دیگر دانشگاه­ها داشته­اند. نتایج پژوهش همچنین نشان داد که بین تعداد نویسندگان و تعداد استنادهای دریافتی، رابطۀ معنی­داری وجود دارد.