تحلیل علم سنجی نشریه مطالعات فقه و حقوق اسلامی دانشگاه سمنان: نقشه موضوعی و هم نویسندگی
نویسندگان
1 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه سمنان (نویسنده مسئول)
2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه سمنان
doi
10.22075/feqh.2024.33362.3855چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی نشریۀ مطالعات فقه و حقوق اسلامی و ترسیم نقشۀ علمی و همنویسندگی نشریه با رویکرد علمسنجی انجام شده است. روش پژوهش از نوع کاربردی با استفاده از روش علمسنجی بوده که به کمک فنون تحلیل شبکههای اجتماعی (فن تحلیل همنویسندگی و همرخداد واژگانی) انجام شده و مقالات منتشرشده در نشریۀ «مطالعات فقه و حقوق اسلامی» از ابتدای انتشار تاکنون(1402-1388) را مورد تحلیل و بررسی قرار داده است. بررسی دادهها نشان داد که در مجموع طی سالهای 1388 تا 1402، 356 مقاله از نشریۀ مطالعات فقه و حقوق اسلامی در پایگاه ISC نمایه شده است. با توجه به شاخصهای مرکزیت، مفاهیمی از قبیل مسئولیت مدنی، حدّ، حق، آزادی عقیده، ارتداد، تمکین، فسخ، فقه از پرکاربردترین موضوعات مقالات این نشریه به شمار میروند و نشان دهندۀ آن است که این واژگان بیشترین همرخداد را با دیگر واژگان داشتهاند. بررسی شبکه همنویسندگی حاصل از مقالات منتشر شده در نشریۀ مطالعات فقه و حقوق اسلامی نشان داد که خوشههای همنویسندگی زیادی شکل نگرفته و اکثر خوشههای شکلگرفته، دو نفری بوده و تنها یک خوشه با 9 نویسنده و دو خوشه نیز با 3 نویسنده وجود دارد. بررسی شاخص درجه نشان داد که محمد ابوعطا با درجۀ 8 رتبه نخست را به خود اختصاص داده و محمد مولودی و مهدی حمزه هویدا هرکدام با درجۀ 7 و 6 به ترتیب رتبههای دوم و سوم را به خود اختصاص دادهاند. این نویسندگان با دارا بودن بیشترین میزان همکاری علمی با سایر نویسندگان، مشارکتپذیرترین افراد حاضر در شبکه بودهاند. بررسی شاخص بینابینی نشان داد که ابوعطا با شاخص بینابینی 18 رتبۀ اول را به خود اختصاص داده و ذوالفقاری و مسجدسرایی هرکدام با 15 و 12، به ترتیب در رتبههای دوم و سوم قرار گرفتهاند. به عبارت دیگر افراد مذکور ضمن دارا بودن بینیّت بالا، نقش مهمی در اتصال گرهها و خوشههای مختلف و انتقال اطلاعات در شبکه ایفا میکنند. بینیّت بالای این افراد نشان دهندۀ نقش مهم آنها در گردش اطلاعات است. شبکۀ همکاری علمی دانشگاههای مختلف در قالب همنویسندگی در انتشار مقالات نشریۀ مطالعات فقه و حقوق اسلامی نشان داد درمجموع بیشترین ارتباطات را محقّقان دانشگاه سمنان و دانشگاه تهران با دیگر دانشگاهها داشتهاند. نتایج پژوهش همچنین نشان داد که بین تعداد نویسندگان و تعداد استنادهای دریافتی، رابطۀ معنیداری وجود دارد.