بررسی عوامل اقتصادی مؤثر بر انتشار دیاکسید کربن با استفاده از رویکرد فراتحلیل
نویسندگان
1 استاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 استاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22034/ecoj.2025.63586.3353چکیده
در دهههای اخیر، تخریب فزاینده محیطزیست باعث شده است که سیاستگذاران به دنبال اتخاذ تصمیماتی برای کاهش خسارت بر محیطزیست باشند. در همین راستا، هدف مطالعه حاضر، ارزیابی عوامل اقتصادی مؤثر بر انتشار دیاکسیدکربن به عنوان یکی از مهمترین شاخصهای کیفیت محیط زیست در کشورهای در حال توسعه از طریق مرور جامع مطالعات منتشرشده بین سالهای 2000 تا 2023 و با بکارگیری روش فراتحلیل میباشد. معیارهای انتخاب اولیه مطالعات عبارتند از: استفاده از کلیدواژههای مرتبط با موضوع در عنوان یا چکیده، و کامل بودن مطالعه. بعد از حذف مطالعات نامرتبط، 46 مقاله برای بررسی نهایی باقی مانده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که مهمترین عوامل مؤثر بر انتشار گاز CO2 در مطالعات مورد بررسی عبارتند از تولید ناخالص داخلی، مصرف انرژی، تجارت بینالمللی، نسبت شهرنشینی، رشد جمعیت، توسعه مالی، و صنعتی شدن. در این میان، استفاده از تولید ناخالص داخلی و مصرف انرژی بالاترین فراوانی را در بین مطالعات داشتهاند. علاوه بر این، همه میانگینهای اندازه اثر بیشتر از 2/0 و کمتر از 5/0 میباشد و بنابراین، این عوامل دارای اثر متوسط میباشند. همچنین فرضیه زیستمحیطی کوزنتس و نظریه پناهگاه آلودگی صادق است و اکثر مطالعات مورد بررسی دریافتهاند که مصرف انرژی، شهرنشینی، و رشد جمعیت تأثیر مثبت و توسعه مالی تأثیر منفی بر انتشار گاز CO2 دارند. بر اساس نتایج، اتخاذ سیاستهایی برای قیمتگذاری بهینه انرژی، اصلاح قوانین تجارت بینالمللی، ارتقای کیفیت زندگی در مناطق روستایی، افزایش توسعه مالی و اتخاذ مالیات محیطزیستی برای صنایع آلاینده میتواند به کاهش انتشار CO2 کمک نماید
