فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نااطمینانی اقتصادی، به‌عنوان متغیری برون‌زا و ناپایدار، از عوامل کلیدی و بالقوه تضعیف کارایی سیستم‌های مالی شناخته می‌شود. در اقتصادهای درحال‌توسعه‌ای مانند ایران که از ساختار نهادی شکننده و حساسیت بالایی نسبت به شوک‌های سیاستی برخوردارند، این پدیده می‌تواند با ایجاد بی‌ثباتی در شاخص‌های کلان اقتصادی و کاهش سطح اعتماد فعالان بازار، عملکرد و کارایی سیستم مالی را به‌طور معناداری تحت تأثیر قراردهد. از آنجا که واکنش سیستم مالی در برابر شوک‌های مثبت و منفی نااطمینانی اقتصادی لزوماً یکسان نیست، بررسی اثرات نامتقارن آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا چنین رویکردی می‌تواند شناخت دقیق‌تری از سازوکارهای انتقال نااطمینانی و پیامدهای آن فراهم سازد. براین‌اساس، پژوهش حاضر با استفاده از داده‌های فصلی درطی دوره ۱۳۷۶ تا ۱۴۰۲، به تحلیل اثرات نامتقارن نااطمینانی اقتصادی بر کارایی سیستم مالی ایران پرداخته است. نوآوری این مطالعه در به‌کارگیری چارچوب غیرخطی و نامتقارن مبتنی بر مدل خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی غیرخطی (NARDL) نهفته است که امکان تفکیک و مقایسه اثر شوک‌های مثبت و منفی را فراهم می‌کند. در مرحله نخست، شاخص نااطمینانی اقتصادی بابهره‌گیری از متغیرهای کلان و از طریق ترکیب مدل گارچ (GARCH) و تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) برآورد شده است. سپس، ویژگی‌های آماری داده‌ها از جمله ایستایی، وابستگی غیرخطی، وجود هم‌انباشتگی و نامتقارن بودن شوک‌ها بررسی و صحت استفاده از مدل NARDL تأیید گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد در کوتاه‌مدت و بلندمدت، شوک‌های منفی نااطمینانی اقتصادی باعث بهبود کارایی سیستم مالی و شوک‌های مثبت موجب تضعیف آن می‌شوند. افزون بر این، متغیرهایی چون سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، سطح آموزش و حجم تجارت، تأثیر مثبت و معناداری بر کارایی سیستم مالی دارند.