بررسی شار گرمای محسوس و ارتباط آن با تغییرات دما و باد طی دورۀ گرم سال در ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی کرمانشاه

2 استادیار فیزیک جو گروه فیزیک، دانشکدة علوم، دانشگاه رازی کرمانشاه

3 استادیار گروه جغرافیا، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی کرمانشاه

4 دانشجوی دکتری آب‌وهواشناسی دانشگاه رازی کرمانشاه

doi
10.22059/jphgr.2016.60100
چکیده

با توجه به اهمیت تغییرات شار گرمای محسوس در تغییر موازنۀ انرژی سطحی و تغییرپذیری آب‏و‏هوایی مناطق مختلف، در این مطالعه داده‏های دمای هوا، دمای سطح زمین، و سرعت باد از داده‏های شبکه‏بندی NCEP/NCAR برای یک دورة 34‌ساله (1980 ـ 2014) دریافت و بر اساس آن شار گرمای محسوس در همة ایران محاسبه شد. محاسبات مربوط به شار گرمای محسوس برای بهار و تابستان بر اساس رابطة حجمی انجام گرفت. میانگین متحرک و ناهنجاری متغیرها و روند تغییرات با تحلیل رگرسیون خطی، چندجمله‏ای، و ضریب همبستگی پیرسون انجام گرفت. نتایج نشان داد، در مقایسه با روند شار تابستان (039/0)، شار گرمای محسوس بهار با ضریب رگرسیون خطی (18/0) تغییرات شدیدتری را نشان می‏دهد. شاید ناهمگونی گرمایش سطحی در بهار موجب تغییرات دمایی بیشتری بین هوا و سطح می‌شود و ناهنجاری سرعت باد را نسبت به تابستان افزایش می‌دهد. در مقایسه با مؤلفه‏های دمایی، تغییرات باد تأثیر بیشتری در شار گرمای محسوس تابستانی می‌گذارد. ضریب تعیین چندجمله‏ای نشان می‏دهد که سرعت باد بیست درصد تغییرات شار گرمای محسوس تابستان را توجیه می‏کند. نواحی غرب، شمال‏ غرب، مرکز، و کرانة جنوبی خزر بیشترین تغییرات شار گرمای محسوس را در دورة گرم و همچنین حداکثر تغییرات دمای هوا و دمای سطح را به خود اختصاص داده‏اند.