بررسی شار گرمای محسوس و ارتباط آن با تغییرات دما و باد طی دورۀ گرم سال در ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی کرمانشاه
2 استادیار فیزیک جو گروه فیزیک، دانشکدة علوم، دانشگاه رازی کرمانشاه
3 استادیار گروه جغرافیا، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی کرمانشاه
4 دانشجوی دکتری آبوهواشناسی دانشگاه رازی کرمانشاه
doi
10.22059/jphgr.2016.60100چکیده
با توجه به اهمیت تغییرات شار گرمای محسوس در تغییر موازنۀ انرژی سطحی و تغییرپذیری آبوهوایی مناطق مختلف، در این مطالعه دادههای دمای هوا، دمای سطح زمین، و سرعت باد از دادههای شبکهبندی NCEP/NCAR برای یک دورة 34ساله (1980 ـ 2014) دریافت و بر اساس آن شار گرمای محسوس در همة ایران محاسبه شد. محاسبات مربوط به شار گرمای محسوس برای بهار و تابستان بر اساس رابطة حجمی انجام گرفت. میانگین متحرک و ناهنجاری متغیرها و روند تغییرات با تحلیل رگرسیون خطی، چندجملهای، و ضریب همبستگی پیرسون انجام گرفت. نتایج نشان داد، در مقایسه با روند شار تابستان (039/0)، شار گرمای محسوس بهار با ضریب رگرسیون خطی (18/0) تغییرات شدیدتری را نشان میدهد. شاید ناهمگونی گرمایش سطحی در بهار موجب تغییرات دمایی بیشتری بین هوا و سطح میشود و ناهنجاری سرعت باد را نسبت به تابستان افزایش میدهد. در مقایسه با مؤلفههای دمایی، تغییرات باد تأثیر بیشتری در شار گرمای محسوس تابستانی میگذارد. ضریب تعیین چندجملهای نشان میدهد که سرعت باد بیست درصد تغییرات شار گرمای محسوس تابستان را توجیه میکند. نواحی غرب، شمال غرب، مرکز، و کرانة جنوبی خزر بیشترین تغییرات شار گرمای محسوس را در دورة گرم و همچنین حداکثر تغییرات دمای هوا و دمای سطح را به خود اختصاص دادهاند.