فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موضوع: گسیختگی سطحی  (rupture)به‌عنوان ویژگی بارز پوستۀ ناآرام زمین، به‌صورت شکستگی، پارگی یا جابه‌جایی فیزیکی ظاهر می‌شود و فرایندهای تکامل ژئومورفولوژیک و زلزله‌ای را شکل می‌دهد. با این‌حال، تمرکز سنتی بر رویدادهای ناگهانی، دامنۀ فهم از پویایی‌های تدریجی را محدود کرده است. این پژوهش با معرفی پارادایم وقفه‌گسیختگی (‌interrupture) در کنار گسیختگی سنتی، دوگانگی پویایی‌های پوسته را بازتعریف می‌کند و تاب‌آوری را به‌منزلۀ پلی میان اختلال ناگهانی و سازگاری فرایندی برجسته می‌سازد.هدف اصلی: پالایش گونه‌شناسی اختلالات، فرضیه‌سازی تعدیل کرنش و ارتقای ابزارهای پیش‌بینی مخاطرات و مدل‌سازی منظره، با تمرکز بر تعامل این دوگانگی در چارچوبی میان‌رشته‌ای برای مدیریت ریسک‌های محیطی.روش: روش‌شناسی نظام‌مند شامل تحلیل مفهومی دوگانگی و دسته‌بندی تجربی در ۹ اصل (تکتونیکی تا هیدرولوژیک) است. مدل‌های کمی مانند معادلات دیفرانسیل (dδ/dt = v_creep + Σ Δδ_rupture * exp(-t/τ_res) و شبیه‌سازی‌های عددی، برپایۀ داده‌های سنجش از دور (InSAR، GPS) از زون‌های تکتونیکی فعال و پژوهش‌های ژئوانفورماتیک و تحلیل‌های مکانی فضایی به‌همراه تحلیل آماری (همبستگی 85/0 r =، 01/0p<) برای ارزیابی تعدیل کرنش اعتبارسنجی شده‌اند.نتایج: یافته‌ها طیفی دوگانه را نشان می‌دهند: گسیختگی به‌عنوان رویدادهای پرانرژی (مانند لغزش گسل و زلزله‌های القایی) با مدل‌های سنتی هم‌راستاست، درحالی‌ که وقفه‌گسیختگی، گسست‌های تدریجی (مانند خزش و فرونشست) را با ابزارهای پیشرفته آشکار می‌کند. این تعامل، گونه‌شناسی‌ها را پالایش می‌کند و پیش‌بینی مخاطرات را ۲0 تا 30 درصد بهبود می‌بخشد و بر تعدیل کرنش و حلقه‌های بازخورد اکولوژیک- هیدرولوژیک تأکید دارد.نتیجه و نوآوری: وقفه‌گسیختگی مکمل گسیختگی است که پارادایم مکانیکی سنتی را به چالش می‌کشد و لنزی کل‌نگر برای پویایی سطح ارائه می‌دهد؛ این مفهوم، با تلفیق فلسفۀ تاب‌آور و مدل‌های محاسباتی نوین، اعتبارسنجی تجربی آینده را خواستار است و رویکردی میان‌رشته‌ای برای سازگاری با تغییرات فراهم می‌آورد که در ادبیات ژئومورفولوژی رویکردی جدید است.