پایش خشکسالی هیدرولوژیک در حوضۀ آبریز رودخانۀ شور با استفاده از شاخص خشکسالی جریان رودخانه‌ای (SDI)

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

2 گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

3 گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

4 گروه شهرسازی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران

5 گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

doi
10.22059/jhsci.2025.399292.888
چکیده

خشکسالی هیدرولوژیکی بخشی از رژیم طبیعی جریان است، اما وقایع شدید و طولانی‌مدت سبب کاهش جریان آب رودخانه‌ها و محدودیت استفاده‌های انسانی و کاهش جریان محیط زیستی از جریان آب خواهد شد. هدف این تحقیق پایش خشکسالی هیدرولوژیک در حوضۀ آبریز رودخانۀ شور با استفاده از شاخص خشکسالی جریان رودخانه‌ای (SDI) است.در این پژوهش وضعیت خشکسالی هیدرولوژیک در حوضۀ آبریز رودخانۀ شور با استفاده از شاخص خشکسالی جریان رودخانه‌ای (SDI) در مقیاس ماهانه و سالانه طی دورۀ آماری 2023-1983 محاسبه شد. برای این کار از آمار داده‌های بارش سالانۀ ایستگاه سینوپتیک مسجدسلیمان و دبی سالانۀ ایستگاه هیدرومتری دشت بزرگ در حوضۀ آبریز رودخانۀ شور استفاده شد. برای تعیین روند تغییرات دبی از آزمون من- کندال استفاده شد. نتایج روند تغییرات دبی سطح حوضه با آزمون من-کندال، نشان‌دهندة کاهش روند دبی سطح حوضه در سطح معنی‌داری 95 درصد بوده است. همچنین نتایج شاخص خشکسالی جریان رودخانه‌ای (SDI) نشان می‌دهد که در سال‌های ابتدایی دورۀ آماری تحقیق از سال 1983 تا 1999 به‌طور معمول ایستگاه هیدرومتری دشت بزرگ فاقد خشکسالی بوده یا خشکسالی‌های متناوب ملایم داشته و از سال 2000 تا پایان دورۀ آماری شدت خشکسالی افزایش یافته است. به‌طور کلی سال‌های پایانی دوره با خشکسالی بیشتری همراه است. نتایج بیانگر آن است که در این ایستگاه خشکسالی شدید و بسیار شدید طی دورۀ آماری بررسی‌شده رخ نداده و در اغلب موارد خشکسالی ملایم و فاقد خشکسالی است.