فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کارخانۀ سیمان آذرآبادگان در شهرستان خوی، به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خود در خروجی حوضۀ آبریز بالادست و وجود شبکۀ گسترده‌ای از آبراهه‌های اصلی و فرعی، همواره در معرض تهدید سیلاب‌های مخرب قرار دارد. هدف اصلی این پژوهش، ارزیابی مکان‌گزینی این کارخانه در برابر خطر سیل و ارائۀ راهکارهای مناسب برای کاهش خسارات احتمالی است. برای دستیابی به درک جامعی از این مخاطره، نقشه‌ای از مناطق پرخطر سیل در محدودۀ تحت بررسی تهیه شد. برای تهیۀ نقشۀ پهنه‌بندی خطر سیل و شناسایی مناطق آسیب‌پذیر، از معیارهای مؤثر در وقوع سیل و مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره به‌همراه توانایی‌های سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده شد. معیارهای استفاده‌شده در این پژوهش شامل ارتفاع، شیب، جهت شیب، بارش، فاصله از آبراهه، تراکم آبراهه، شاخص پوشش گیاهی، کاربری اراضی، لیتولوژی، گروه‌های هیدرولوژیکی خاک، شاخص رطوبت توپوگرافی، شاخص حمل رسوب و شاخص قدرت آبراهه بودند. برای تعیین وزن معیارها از روش MEREC استفاده شد. نتایج وزن‌دهی نشان داد که عامل شیب با وزن 137/0 بیشترین تأثیر را در وقوع سیلاب‌های منطقه دارد. پس از آن، لیتولوژی (با وزن 131/0) و بارش (با وزن 118/0) به ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم قرار گرفتند. براساس تحلیل مساحت پهنه‌های خطر در نقشۀ نهایی، بیش از ۱۶ درصد از مساحت منطقه (۱۲۴ هکتار) در طبقات خطر زیاد و خیلی زیاد قرار دارد. براساس یافته‌های این تحقیق، باید اقدامات پیشگیرانه و مدیریتی مناسب برای کاهش خطر سیل در اطراف کارخانه انجام گیرد تا از خسارات ناشی از سیلاب‌های احتمالی در آینده جلوگیری شود.