فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نوشتار حاضر، حاصل پژوهشی در خصوص پایش سلامت سیستم‌های ساختمانی است که در آن به تحلیل مبانی معرفتی این روش مهندسی پرداخته شده است. پایش سلامت سازه، روشی کارآمد برای نظارت، ارزیابی و مدیریت سیستم‌های ساختمانی، به‌منظور بهینه کردن رفتار آنها در وضعیت عادی و همچنین در شرایط مخاطرات محیطی است. حدود دو دهه‌ است که در جوامع صنعتی، این رویکرد در گفتمان مهندسی ساختمان تعمیم یافته، نتایج مؤثر آن در حفظ و بهبود سرمایه‌های کالبدی عیان شده و اینک به روشی موجه تبدیل شده است. با این‌حال، این موضوع در ایران که کشوری در معرض کنش‌های بالفعل و بالقوۀ انواع مخاطرۀ طبیعی است، چندان رواج نیافته است. از این گذشته، در بدنۀ مهندسی کشور، خلأهای دانشی زیادی در این زمینه وجود دارد. پرسش‌هایی که پژوهش، در پاسخ به آنها تدوین یافته، عبارت‌اند از الف) ماهیت مهندسی سلامت سازه منتج از چه مؤلفه‌هایی است؟ ب) شیوۀ عمل این تفکر مهندسی، مبتنی بر چه سازوکارهایی است؟ ج) چه نسبتی میان مهندسی سلامت سازه و مدیریت سلامت سیستم وجود دارد؟ د) تمهیدات مهندسی سلامت سازه در چه شرایطی اثربخش‌تر است؟ اهداف: هدف اصلی پژوهش، تبیین اصول و مفاهیم روش مهندسی پایش سلامت ساختمان و هدف فرعی، تبیین ارتباط کاربردی آموزه‌های آن با دانش مدیریت مخاطرات محیطی است. روش پژوهش: این مطالعه از نوع پژوهش‌های کیفی است و در اجرای آن، به‌دلیل بررسی روابط علت و معلولی بین مدیریت سلامت سازه‌ها و کیفیت عملکرد فنی آن، از روش علّی بهره گرفته شده است. یافته‌ها: پژوهش ناظر به بررسی بنیان‌های نظری موضوع است تا امکان ایجاد زبان مشترک برای تسری این رویکرد به گفتمان‌های علمی و اجرایی کشور فراهم آید. از این‌رو دستاوردهای پژوهش معطوف به تبیین مؤلفه‌هایی است که راهبرد بهینه برای کاربست مفاهیم مذکور را تعیین می‌کنند. نتیجه‌گیری: روش مهندسی پایش سلامت سازه، از دو قابلیت فنی و مدیریتی در تقلیل خسارات و تلفات برخوردار است که می‌تواند اقدامات لازم برای شرایط عادی را انجام دهد و همچنین شرایط مخاطرات طبیعی برای ساختمان‌ها و بهره‌برداران آنها را فراهم آورد. این فرایند نظارتی، موجب تشخیص عوامل مخل در بدو ظهور می‌شود و اثر مهمی در پیشگیری از رشد و تسری آسیب‌ها دارد. تشخیص به‌موقع اختلالاتِ بالقوه و بالفعل سیستم‌های ساختمانی، امری حیاتی برای ایمنی ساختمان، کاربران و منابع مستقر در آن است و هنگام وقوع مخاطرات طبیعی بارهای ناخواسته به ساختمان وارد می‌شود، از خسارات سنگین‌تر می‌کاهد.