فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افت آب زیرزمینی از مهم‌ترین مسائل و چالش‌ها در زمینۀ کاهش ذخایر آبی در همة جوامع انسانی است که سبب ایجاد آسیب‌پذیری اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی در مکان‌های مختلف شده است. این پژوهش به تحلیل ساختاری آسیب‌پذیری نواحی تحت مخاطرۀ افت سطح آب زیرزمینی در دشت کبودرآهنگ استان همدان پرداخته است. نمونه‌های تحت بررسی به تعداد 400 نفر براساس روش کوکران و به شیوۀ تصادفی– طبقه‌ای انتخاب شدند. برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از الگوریتم‌ها و توابع کاربردی در نرم‌افزار ARCGIS، آمار توصیفی و استنباطی در نرم‌افزار SPSS و برای مدل‌سازی و تحلیل عوامل مؤثر بر شاخص‌های آسیب‌پذیری از روش‌های تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاره (MCDM) و معادله‌های ساختاری با استفاده از نرم‌افزار AMOS بهره گرفته شد. نتایج پژوهش حاضر در گام نخست و در ارزیابی مهم‌ترین مؤلفه، بیانگر رخداد آسیب‌پذیری در برابر افت سطح آب زیرزمینی، منتهی به شناسایی مؤلفۀ کالبدی با ضریب 579/0 و مؤلفۀ زیست‌محیطی با ضریب 178/0 شد. مهم‌ترین مؤلفۀ مؤثر بر آسیب‌پذیری منطقه، مؤلفۀ اقتصادی و زیست‌محیطی با میانگین 44/3 است. در مدل‌سازی معادله‌های ساختاری، اتکا نکردن به انگاره‌های ارزشی پارادیم نوین زیست‌محیطی که بر تعادل و هماهنگی با طبیعت و محیط ‌زیست تأکید دارد، منتهی به رفتارهای تخریب‌گرایانه در زمینۀ بهره‌برداری از منابع طبیعی شده است. در نهایت تحلیل فضایی- مکانی مناطق آسیب‌پذیر نشان داد که دهستان‌های سرداران و حاجیلو با درجۀ آسیب‌پذیری زیاد و خیلی زیاد در وضعیت نامناسبی قرار گرفته است.