فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موج‌های گرمایی امروزه از مهم‌ترین مخاطرات جوی هستند که در شهرهای بزرگ جهان اثرهای مخربی دارند. هدف این پژوهش، تبیین فراوانی، توزیع زمانی، استمرار و شناسایی روند رخداد موج‌های گرمایی در تهران است که با استفاده از روش‌های آماری و داده‌های روزانۀ دمای بیشینۀ ایستگاه‌های همدیدی تهران برای دوره آماری 30 ساله (2023-1994) استخراج شد. ابتدا برای شناخت میزان تغییرپذیری و روند ماهانه، فصلی و سالانۀ دماهای بیشینه از روش ناپارامتری من-‌کندال و سپس برای شناسایی شدت، دوام و بسامد آن، از نمایه‌های صدک (95 و 99) استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که فراوانی موج‌های گرمایی کوتاه‌مدت (دو و سه‌روزه) بیشتر بوده است. بیشترین فراوانی مربوط به موج گرمایی دوروزه است که در ایستگاه ژئوفیزیک فراوانی بیشتری دارد. موج‌های هفت‌روزه و بیشتر فراوانی کمتری داشته‌اند. بیشترین فراوانی رخداد فصلی نیز در پاییز است. بیشترین تداوم موج گرمایی در ایستگاه‌های چیتگر با 13 روز متوالی در تابستان؛ شمیران با 11 روز در زمستان؛ و ژئوفیزیک و مهرآباد با 10 و 9 روز در پاییز، بهار و زمستان بوده‌ است. بیشترین رخداد موج گرمایی در شمیران با 890 و کمترین آن در مهرآباد با 775 مورد است. واکاوی روند حاکی از روند افزایشی رخداد امواج گرمایی در همۀ فصل‌های سال است. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اثر تغییر اقلیم در منطقه سبب تضعیف سامانه‌های عرض‌های معتدله و ورود توده‌های گرم عرض‌های جنوبی به منطقه شده است. اهمیت آن در تغییر نوع بارش از جامد به مایع، کاهش ذخیرۀ برف ارتفاعات و تغییرات مخرب در فنولوژی گیاهی و احتمال سرمازدگی با سرماهای دیررس برای محصولات باغی و زراعی است.