فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه:ضایعات بافت شاخی انگشتی (CHL) از شایع‌ترین و پرهزینه‌ترین علل لنگش در گاوهای شیری هستند که شامل زخم کف، بیماری خط سفید، هموراژی کف و ضایعات غیرقابل‌التیام می‌شوند. این اختلالات حاصل برهم‌کنش پیچیده تنش‌های متابولیک، التهاب سیستمیک، فشارهای بیومکانیکی، عوامل میکروبی و اختلال در یکپارچگی بافت شاخی می‌باشند. افزون بر کاهش رفاه دام، CHL با کاهش تولید شیر، افت عملکرد تولیدمثلی، افزایش هزینه‌های درمانی و بالا رفتن نرخ حذف دام از گله همراه است؛ ازاین‌رو تشخیص زودهنگام و پایش مؤثر این ضایعات برای مدیریت درمانگاهی و پیشگیری در سطح گله اهمیت بالایی دارد.هدف:هدف این مقاله مروری، جمع‌بندی و تحلیل انتقادی شواهد موجود درباره بیومارکرهای کلینیکال‌پاتولوژی مرتبط با CHL و ارزیابی کاربرد آن‌ها در تشخیص زودهنگام، پایش روند بیماری و سنجش پاسخ به درمان است.روش کار:مطالعات منتشرشده درباره شاخص‌های بیوشیمیایی و متابولیک (NEFA، BHB، گلوکز، کلسترول، آنزیم‌های کبدی و پروتئین‌های فاز حاد)، پارامترهای هماتولوژیک، میانجی‌های التهابی، نشانگرهای مولکولی (سیتوکین‌ها، کموکاین‌ها، MMPها، ADAMTS و microRNAها)، یافته‌های میکروبی (گونه‌های Treponema و Fusobacterium)، شاخص‌های هورمونی استرس و نشانگرهای استرس اکسیداتیو به‌صورت نظام‌مند بررسی و تحلیل شدند.نتایج:شواهد نشان می‌دهد تغییر در شاخص‌های متابولیک، التهابی و اکسیداتیو اغلب پیش از بروز علائم آشکار لنگش قابل شناسایی است و بازتاب‌دهنده تعادل منفی انرژی، استرس کبدی، التهاب سیستمیک و بازآرایی ماتریکس خارج‌سلولی می‌باشد. پروتئین‌های فاز حاد با شدت ضایعات و پاسخ درمانی همبستگی دارند؛ بااین‌حال هیچ بیومارکر منفردی از حساسیت و ویژگی کافی برای تشخیص قطعی برخوردار نیست.نتیجه‌گیری نهایی:رویکرد چندنشانگری تلفیقی، چارچوبی جامع‌تر و دقیق‌تر برای تشخیص زودهنگام، پایش بیماری و ارزیابی اثربخشی درمان در مدیریت ضایعات بافت شاخی انگشتی در گاوهای شیری فراهم می‌کند.