پویایی‌های ژئواستراتژیک مناطق شمال شرق هند: تحلیلی از «سیاست اقدام در شرق » هند و روابط آبی آن با چین

نویسندگان

1 گروه مطالعات جنوب و شرق آسیا و اقیانوسیه، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/isj.2025.495906.2268
چکیده

مناطق شمال‌شرق هند از مناطق دورافتاده هند است که علیرغم اینکه جز مناطق کم‌توسعه‌یافته هند است، اما از موقعیت استراتژیک و ژئوپلتیکی ویژه‌ای برخوردار است. موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد این مناطق و دسترسی آن به همسایگان شرقی و جنوب‌شرقی هند این مناطق را به دروازه «سیاست اقدام در شرق» هند تبدیل کرده است. به همین دلیل مقامات هند خصوصا ًپس از سال 2014 و روی کارآمدن نارندرا مودی، توسعه این مناطق را در اولویت خود قرار داده‌اند. از سوی دیگر، یکی دیگر از ویژگی‌های مهم این مناطق این است که محل عبور رودخانه مشترک هند و چین (رودخانه براهماپوترا) هستند. هند و چین در حوضه آبریز براهماپوترا با انعقاد تفاهم-نامه‌هایی برای تبادل داده‌های آبی با یکدیگر تعاملات گسترده‌ای داشته‌اند. در سالهای اخیر با وجود تفاهم‌نامه‌های آبی، همکاری‌های آبی مؤثر بین دو کشور کاهش یافته و تنش‌های آبی افزایش یافته است. این پژوهش در تلاش است به این سوال پاسخ دهد که چه عاملی یا عواملی باعث افزایش تنش‌های آبی بین هند و چین شده است؟ ادعای این پژوهش این است که اقدامات توسعه‌‌محور هند در مناطق شمال‌شرق در راستای «سیاست اقدام در شرق» هند با تقویت اختلافات ژئوپلتیکی بین هند و چین از جمله عواملی است که موجب افزایش تنش‌های آبی هند با چین شده است. در این پژوهش از روش کتابخانه‌ای و استناد به منابع مکتوب مانند کتاب، مقاله و نیز سایت‌های اینترنتی استفاده شده است.