ارزیابی عملکرد نسبی تجارت بین الملل و شاخص توسعه انسانی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

2 گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.

3 گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

doi
10.22034/isj.2025.512291.2313
چکیده

بسط تجارت بین‌الملل علاوه بر اثرات مستقیم بر توسعه اقتصادی، از طریق بهبود عملکرد نیز می-تواند تحت تاثیر قرار گرفته و منجر به تغییرات رفاهی ‌گردد. لذا لزوم سنجش عملکرد نسبی تجاری و بررسی مولفه‌های آن با شاخص توسعه انسانی به عنوان شاخصی ممتاز از توسعه اقتصادی به منظور تعیین جایگاه مقایسهای کشورها و همچنین روابط بین متغیرها حائز اهمیت می‌باشد. مطالعه حاضر در قالب روش تحلیل پوششی داده‌ها با ماهیت خروجی ‌‌محور و با بازده ثابت به مقیاس در افق زمانی 2014 الی2020 انجام پذیرفته است. در این راستا و ضمن استفاده از مدل‌های پویای پنجره‌ای جهت اندازه‌گیری کارایی فنی تجاری و مالم‌کوئیست جهت سنجش تغییرات بهره‌وری کل عوامل تجاری، نسبت به ارزیابی و مقایسه نتایج شاخص‌های عملکردی تجارت بر مبناء شاخص توسعه انسانی 32 کشور منتخب پرداخته شده است. مطابق نتایج مقاله، آلمان در صدر کارایی نسبی تجاری و پاکستان در قعر است و بالاترین امتیاز نسبی رشد بهره‌وری کل عوامل تجاری، مربوط به استرالیا و ایران در انتهای جدول تجاری قرار دارد. همچنین، ضریب همبستگی شاخص بهره‌وری کل عوامل تجاری با مولفه‌های خود (تغییرات تکنولوژیکی و کارایی فنی)، ارتباطی مثبت و معنادار دارد. در ادامه و ضمن ایجاد طبقات و بررسی ماتریسی زیر شاخص‌های عملکرد تجاری و توسعه انسانی، همبستگی مثبت و معنادار میان شاخص‌ توسعه انسانی و کارایی تجاری و همبستگی ضعیف و غیرمعنادار میان شاخص توسعه انسانی و رشد بهره-وری کل عوامل تجاری، قابل مشاهده می‌باشد.