پهنه‌بندی وقوع سیلاب حوضۀ زهکشی شهرستانک با استفاده از مدل هیدرولوژیکی WMS و تلفیق GIS

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.

2 استادیار گروه جغرافیا، واحد ماهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ماهشهر، ایران.

doi
10.22059/jhsci.2024.374472.824
چکیده

سیل یکی از چالش‌های مهمی است که بشر با آن مواجه است و انتظار می‌رود که تأثیر آن به‌دلیل تغییرات آب‌وهوایی و شهرنشینی وسیع بیشتر شود. هدف این پژوهش، پهنه‌بندی وقوع سیلاب با استفاده از مدل هیدرولوژیکی WMS با تلفیق GIS در حوضۀ آبریز شهرستانک یکی از زیرحوضه‌های سد کرج در استان البرز است. در این پژوهش برای پهنه‌بندی سیلاب در حوضۀ آبریز شهرستانک نقشه‌های زمین‌شناسی 1:10000۰، توپوگرافی 1:2000 و 1:50000، خاک۱:۱۰۰۰۰۰ و داده‌های ایستگاه‌های سینوپتیک و باران‌سنجی، از اساسی‌ترین داده‌های پژوهش حاضر محسوب می‌شود. از نرم‌افزارهای ArcGIS 10.3 ،WMS نیز برای تجزیه‌وتحلیل و تهیۀ نقشه‌ها استفاده شد. یک نسخۀ اصلاح‌شده از مدل TOPAZ همراه با WMS[1] برای محاسبۀ جهت جریان از منطقۀ فعال DEM استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد که در بالادست و پایین‌دست حوضۀ آبریز هر چه از مرکز رودخانه دورتر می‌شویم بر مساحت عمق آب افزوده می‌شود. درحالی‌ که در برخی نقاط در بالادست رودخانه عمق آب کمتر است. به‌عبارتی هر چه عمق آب کمتر باشد، مساحت بیشتر و هرچه عمق آب بیشتر باشد مساحت آن کمتر است. بیشتر مساحت برابر با ۲/۴۴ هکتار دارای عمق ۰۳/۴ متر است. مساحت عمق ۰۶/۸ متر برابر با ۵/۱۴ هکتار، مساحت عمق 09/12 متر برابر با 6/4 هکتار، مساحت عمق 12/16 متر برابر با 4/1 هکتار و مساحت عمق 15/20 متر برابر با 1/1 هکتار است. به‌طور کلی مدل WMS و تلفیق آن با GIS برای پهنه‌بندی سیلاب و تعیین بازه‌های خطر در منطقه کاربرد دارد.