آبباوری مردم برای مدیریت و کاهش مخاطرات برمبنای میراث مکتوب (مطالعۀ موردی جامعۀ ایرانی از صفویه تا قاجار)

نویسندگان

1 گروه مردم‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه مردم‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه مردم‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22059/jhsci.2024.376239.826
چکیده

انسان همواره در محاصرۀ مخاطرات محیطی بوده و در هر دوره‌ای همان‌طور که شکل مخاطرات تغییر کرده، روش‌های مقابله با آنها هم دستخوش تغییر شده است. مرور آداب و معتقدات ایرانیان از عصر صفوی تا قاجار نشان می‌دهد که یکی از دغدغه‌های انسان در این دوره، باروری و داشتن فرزندان بسیار بوده است تا بدین‌ وسیله بتواند با گسترش قوم و قبیلۀ خود، با مخاطرات محیطی مقابله کند و راه حلی برای بقای خود بیابد. مرور آداب و معتقدات ایرانی این سؤال را در ذهن ایجاد می‌کند که چرا زنان از انواع آب استفاده می‌کنند تا بارور شوند و با افزایش فرزندان، زندگی خود را مستحکم کنند؟ هدف این تحقیق، مرور و تحلیل مردم‌شناختی آداب و آیین‌های رفع نازایی با یاری گرفتن از نماد و الهۀ آب در میان ایرانیان و در نتیجه پایداری آنها در برابر مخاطرات محیطی است.  این تحقیق یک مطالعۀ کتابخانه‌ای است که با مرور منابع موجود در زمینۀ آداب و آیین‌های کهن ایرانی دربارۀ فرزندآوری و رفع ناباروری و به‌ویژه با بهره‌گیری از آب و تقدس آن صورت گرفته و ضمن بحث دربارۀ چارچوب نظری، منابع موجود در این زمینه بررسی شده است. سپس تحلیلی مردم‌شناختی دربارۀ آداب و آیین مربوط به فرزندآوری و رفع ناباروری به‌ویژه با یاری گرفتن از نماد و الهۀ آب در میان ایرانیان ارائه شده که در نهایت کمک کرده تا زایش و باروری او تضمین شود و در مقابل مخاطرات محیطی مقاومت کند.