تأثیر تعاملی نهاد و آمادگی فناورانه بر سرریز فناوری از کانال واردات

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت فناوری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوئین زهرا، بوئین زهرا، قزوین، ایران

3 استاد گروه اقتصاد دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

doi
10.22034/ecoj.2025.64750.3373
چکیده

با ورود جهان به مرحله نوینی از توسعه، اقتصاد مبتنی‌بر منابع جای خود را به اقتصاد بر پایه دانش و فناوری داده است. در این بین، استفاده از منافع حاصل از سرمایه‌گذاری شرکای تجاری در فعالیت‌های تحقیق و توسعه و تولید فناورانه جدید یکی از راه‌های دستیابی به اقتصاد مبتنی‌بر دانش و فناوری است که می‌تواند به افزایش بهره‌وری کل عوامل و ارتقاء نوآوری ملی کمک نماید. در این راستا، تحقیق حاضر با رهیافت داده­های تابلویی و به دو روش گشتاورهای تعمیم­یافته و حداقل مربعات معمولی کاملاً اصلاح‌شده به بررسی تأثیر تعاملی نهاد حکمرانی و آمادگی فناورانه (توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات، مهارت نیروی انسانی، فعالیت‌های تحقیق و توسعه داخلی، فعالیت‌های صنعتی و تسهیل دسترسی به منابع مالی) بر سرریز فناوری از کانال واردات در دو گروه از کشورهای منتخب درحال توسعه و توسعه­یافته تولیدکننده علم طی دوره 2022-2000 پرداخته است. نتایج برآوردی نشان داد که نهاد حکمرانی و شاخص‌های آمادگی فناورانه شامل توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات، مهارت نیروی انسانی، فعالیت‌های تحقیق و توسعه داخلی، فعالیت‌های صنعتی و تسهیل دسترسی به منابع مالی به‌صورت انفرادی بر سرریز فناوری در هر دو گروه از کشورهای منتخب درحال توسعه و توسعه­یافته تولیدکننده علم با ضرایب تخمینی متفاوت در کوتاه‌مدت و بلندمدت تأثیر مثبت و معناداری دارد. به­علاوه، تعامل نهاد با هر یک از شاخص‌های آمادگی فناورانه بر سرریز فناوری در هر دو گروه از کشورهای منتخب درحال توسعه و توسعه­یافته تولیدکننده علم تأثیر مثبت و معناداری دارد. البته، ضرایب تخمینی اثر تعاملی آن‌ها از ضرایب تخمینی اثر انفرادی آن‌ها بزرگتر است.