فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرونشست از جمله مخاطراتی است که در طی سال‌های اخیر بسیاری از دشت‌های کشور را با تهدید مواجه کرده است. یکی از این دشت‌ها دشت اسدآباد در استان همدان است که به‌دلیل وضعیت هیدرواقلیمی و ژئومورفولوژی، با احتمال زیاد وقوع مخاطرۀ فرونشست روبه‌روست. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به بررسی وضعیت فرونشست دشت اسدآباد پرداخته شده و برخلاف بسیاری از تحقیقات پیشین، اثر عوامل انسانی در وقوع آن تحلیل شده است. در این پژوهش از تصاویر راداری سنتینل 1، تصاویر ماهواره‌ای لندست 5 و 8، اطلاعات آماری چاه‌های پیزومتری منطقه و لایه‌های رقومی اطلاعاتی به‌عنوان مهم‌ترین داده‌های تحقیق استفاده شده است. ابتدا با استفاده از روش سری زمانی SBAS، نقشۀ فرونشست منطقه در طی سال‌های 2015 تا 2022 تهیه شد و سپس تأثیر افت منابع آب زیرزمینی و تغییرات کاربری اراضی در فرونشست رخ‌داده تحلیل شد. بر‌اساس نتایج، دشت اسدآباد در طی سال‌های 2015 تا 2022 بین 132 تا 704 میلی‌متر فرونشست داشته که بیشترین مقدار فرونشست منطبق بر مناطق مرکزی این دشت بوده است. با توجه به اینکه بین فرونشست منطقه و افت سطح آب‌های زیرزمینی ارتباط معناداری برقرار است (ضریب همبستگی 709/0)، می‌توان گفت که یکی از دلایل اصلی فرونشست دشت اسدآباد، افت منابع آب زیرزمینی بوده است. همچنین نتایج ارزیابی تغییرات کاربری اراضی نشان داد که روند افزایشی اراضی کشاورزی و نواحی انسان‌ساخت به‌ترتیب با افزایش بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی و افزایش فشار بر سطح زمین و در نتیجه تشدید فرونشست همراه بوده است. با توجه به تداوم شرایط پدیدۀ نشست در این دشت، پایش و بررسی سنجش از دوری، احداث و ایجاد ایستگاه‌های اندازه‌گیری ثابت GPS امکان پایش نرخ و دامنۀ فرونشست را فراهم می‌سازد.