فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیلاب‌ها از مهم‌ترین و فراوان‌ترین مخاطرات ژئومورفیک در کشور محسوب می‌شوند که همه‌ساله خسارت‌های زیادی را برجای می‌گذارند. حوضۀ آبریز آجی‌چای در استان آذربایجان شرقی نیز به‌دلیل گستردگی مساحت و دارا بودن شرایط خاص توپوگرافی همه‌ساله شاهد وقوع سیلاب‌های مخرب است. هدف اصلی این تحقیق تهیۀ نقشۀ پتانسیل خطر وقوع سیل در سطح این حوضه است. برای دستیابی به این هدف از هجده پارامتر مؤثر در وقوع این مخاطره و همچنین دو روش آماری نسبت فراوانی (FR) و شاخص آماری (SI) استفاده شد. پارامترهای بررسی‌شده عبارت بودند از: ارتفاع، شیب، جهت شیب، بارش، فاصله از آبراهه، تراکم آبراهه، شاخص پوشش گیاهی، کاربری اراضی، فاصله از پل، فاصله از سد، لیتولوژی، گروه‌های هیدرولوژیکی خاک، شاخص رطوبت توپوگرافی، شاخص حمل رسوب، شاخص قدرت آبراهه، بافت زهکشی، ژئومورفولوژی و انحنای زمین. برای تعیین وزن پارامترها و اجرای مدل‌های تحقیق از موقعیت نقاط سیلاب‌های گذشته در منطقه استفاده شد. نقشه‌های نهایی از حاصل‌ضرب وزن‌های هر یک از طبقات پارامترها در لایه‌های اطلاعاتی آنها تهیه شد که با استفاده از ابزار Natural Breaks در پنج دسته طبقه‌بندی شدند. نتایج نشان داد که الگوی توزیع فضایی پهنه‌های خطر در هر دو مدل مشابه است. به ‌این ‌ترتیب که مناطق پایین‌دست حوضه و اطراف آبراهه‌های اصلی منطقه پرخطرترین پهنه‌ها هستند. ارزیابی دقت نتایج هر دو مدل با منحنی ROC نشان داد که مقادیر سطح زیر منحنی برای مدل‌های SI و FR به‌ترتیب 945/0 و 919/0 بوده است که عملکرد عالی هر دو مدل را در تهیۀ نقشۀ پتانسیل خطر وقوع سیل نشان می‌دهد.