ارزیابی و تحلیل هم استنادی مفاهیم مخاطره، انسان و محیط از سال 1985 تا 2020

نویسندگان

1 استاد برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 دانشیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

3 دانش‌آموختۀ پسادکتری دانشگاه اصفهان و دانشگاه شهید باهنر کرمان

doi
10.22059/jhsci.2024.371954.813
چکیده

مخاطرات دانشی چندوجهی است که ریشه در انسان، فعالیت‌های انسانی و محیط طبیعی داشته و اثر مهمی در توسعۀ جوامع انسانی و محافظت از آنها در برابر بلایا دارد و به همین علت به‌منزلۀ دانشی بین‌رشته‌ای مورد توجه محققان علوم مختلف بوده است. این پژوهش سعی دارد با استفاده از داده‌های موجود در پایگاه اطلاعاتی Web Of Science و به کمک نرم‌افزار سایت‌اسپیس، سیر تحول مفاهیم مرتبط با دانش مخاطرات را با استفاده از روش هم‌استنادی ارزیابی و تحلیل کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مفاهیم ریسک، مخاطره، تغییرات اقلیمی و آسیب‌پذیری دارای بیشترین تکرار؛ واژه‌های ارزیابی ریسک، در معرض خطر بودن و مدیریت دارای بیشترین پایایی؛ و کلیدواژه‌های تغییرات اقلیمی و بحران دارای بیشترین مقدار شکوفایی هستند. همچنین خوشه‌بندی سیر تحولات فکری پژوهشگران از تحلیل شاخص مرکزیت نشان می‌دهد که آنها پنج مرحلۀ فکری را پشت سر گذاشته‌اند. گرایش کلی پژوهش‌ها به مخاطرات و مدیریت مخاطرات، مباحث مربوط به تغییرات اقلیمی و مخاطرات ناشی از این تغییرات، مخاطرات بیولوژیک ناشی از عوامل بیماری‌زا، محیط و مخاطرات محیطی و در نهایت مباحث مربوط به ریسک و بلایای طبیعی از مهم‌ترین موارد سیر تحولات فکری بوده‌اند.